chu tin va phep tri quoc

By DƯƠNG HƯỚNG

CHỮ "TÍN" VÀ PHÉP TRỊ QUỐC
Đắc Trung
 

        Tín là nền tảng của phép trị quốc. Có lần Tử Cổng hỏi Khổng Tử: " Việc chính trị nên như thế nào ?". Khổng Tử đáp: " Túc thực túc binh dân tín chí dĩ". (Đủ ăn đủ binh và được dân tin ). Tử Lộ lại hỏi: " Trong ba điều ấy nếu phải bỏ một thì bỏ cái gì ?". "Bỏ binh". " Nếu hai điều còn lại phải bỏ một thì bỏ cái gì ?". "Bỏ thực". Điều thứ ba phải giữ bởi mất lòng tin của dân là mất tất cả. Tín quan trọng là thế. Không có  tín  sẽ không có  uy. Không tín không uy sẽ không quản nổi xã tắc và nước sẽ loạn. Không có nước nào luôn luôn mạnh. Cũng không có nước nào luôn luôn yếu. Hễ những người thi hành pháp luật mạnh thì nước mạnh. Hễ những người thi hành pháp luật yếu thì nước yếu. Nhà Tống (Trung Quốc) một vương triều tồn tại hơn ba trăm năm nhờ giữ vững kỷ cương phép nước nhờ các bậc minh vương như Tống Thái Tổ Tống Thái Tôn Tống Nhân Tôn Tống Thần Tôn ... luôn kiên trì chủ trương trị quốc bằng pháp luật nhờ những quan tư pháp chính trực thanh liêm thiết diện vô tư như Bao Công. Vụ án "Đả Long Bào" là điển hình của thể chế chính trị lấy pháp luật làm nền tảng.  Là nạn nhân của những thủ đoạn vô cùng độc ác do Lưu Nương Nương chủ mưu thái giám Quách Hoè tòng phạm dùng xác mèo lột da thay thế hài nhi Thái tử vừa được Lý Nương Nương sinh ra... mà hai chục năm sau vô tình nhà vua mang tội bất hiếu với mẹ đẻ. Sau khi rõ nhân chứng vật chứng để bảo vệ sự tôn nghiêm của pháp luật nhà vua hạ chỉ cho Bao Công lập tức thăng đường xét xử. Đây là vụ kỳ án chưa từng có . Chánh toà là Phủ doãn phủ Khai Phong và bị cáo là nhà vua. Mọi trình tự xét xử được tiến hành theo đúng luật. Hình phạt cho bị cáo là đánh năm mươi trượng. Nhà vua sẵn sàng cam chịu. Nhưng lo bảo toàn ngọc thể để quốc vương tiếp tục điều hành xã tắc Bao Công có "sáng kiến" treo Long Bào của vua lên đánh đủ năm mươi trượng. Long Bào là biểu tượng uy thế tối cao quyền lực. Đánh vào Long Bào có nghĩa mọi người đều bình đẳng trước pháp luật bất luận là Hoàng đế hay thảo dân. Sau khi bản án được thi hành nhà vua hạ chiếu ban bố thông cáo để khắp bàn dân thiên hạ biết về vụ án này. Một quốc gia có những bậc vua sáng như thế những quan toà như thế nhất định quốc gia đó mạnh.
      Những đời sau nhất là khi Tống Thần Tôn Vương An Thạch Bao Công.. qua đời pháp luật rệu rã kỷ cương phép nước buông lỏng triều Tống mau chóng suy tàn để rồi Kim Liêu Nguyên nổi lên bá chủ.  Rõ ràng nước thịnh dân an quốc gia hùng mạnh là nhờ ở pháp luật. Bộ luật quan trọng nhất của một quốc gia là Hiến pháp. Hiến pháp đại diện quyền lợi của quốc gia chứ không thuộc riêng một giai cấp nào một đảng phái chính trị nào. Hiến pháp là ý chí nguyện vọng của toàn dân do những luật gia ưu tú soạn thảo được toàn dân tham gia góp ý và được Quốc hội những đại biểu có đức tài do dân bầu ra thảo luận thông qua. Dù một đảng độc quyền thống trị hay đa đảng. Dù nội các này đổ nội các khác thay thế đều phải tuân thủ nghiêm chỉnh Hiến pháp. Hiến pháp là nền tảng cho ổn định là cơ sở cho cả hệ thống luật pháp đảm bảo cho sự vững mạnh và phát triển của đất nước. Hàn Phi Tử viết: " Nhờ dây dọi thẳng mà cây cong bị đẽo. Nhờ cái mực nước bằng mà chỗ cao chỗ nghiêng bị gọt. Nhờ treo cái cân lên mà bớt được bên nặng thêm vào bên nhẹ. Nhờ cái đấu cái thạch mà bớt được cái nhiều thêm được cái ít. Cho nên đã lấy pháp luật trị nước thì chỉ cốt theo pháp luật mà làm. Pháp luật không hùa theo người quyền thế. Sợi dây dọi không uốn theo gỗ cong. Khi đã thi hành pháp luật thì kẻ khôn không từ kẻ dũng không tránh bất luận là vua chúa hay thảo dân". Hoàng Thái Cực văn võ song toàn túc trí đa mưu là bậc minh quân sáng lập vương triều nhà Thanh. Năm 1673 sau thời gian đem quân đi đánh Triều Tiên về nhà vua biết các vương các tướng các quan có nhiều hành vi phạm pháp luật lộng quyền tham nhũng. Ông lệnh cho cho quan chấp pháp điều tra kỹ kê tội rồi chuyển qua Bộ Hình thẩm nghị. Có 64 người phạm tội gồm con trai anh em phò mã và các cháu nhà vua. Bộ Hình thỉnh thị xin nhà vua ban lệnh xử trí thế nào. Hoàng Thái Cực không do dự truyền: " Cứ xử đúng theo luật pháp!". Kết quả tử hình 24 người cách chức 13 người còn lại đánh roi phạt tiền. Anh trai nhà vua là Đại Thiện quan to trong triều quy định chỉ được 12 hộ vệ nhưng cậy thế là anh vua tuyển thêm hai người nữa. Hoàng Thái Cực lập tức triệu tập chư vương đại thần họp. Nhà vua xử phạt anh trai. Sự nghiêm minh ấy giúp xã tắc vững bền. Xây dựng nhà nước pháp quyền  mà người ở cấp này chức nọ lại được "đặc đãi" pháp luật đến gần họ phải dừng thì còn gì là pháp luật nữa. Người dân không sợ luật nghiêm mà chỉ sợ luật không nghiêm nhất là không nghiêm ngay từ những người thực thi pháp luật. Bởi thế sẽ tạo kẽ hở cho bao che hối lộ tham nhũng sẽ mất lòng tin gây oan ức phẫn nộ trong dân sẽ tiềm ẩn mâu thuẫn xã hội và mầm loạn sẽ phát sinh. Một chế độ mà luật pháp không nghiêm thì rất đáng báo động. Một quốc gia nếu không có những quan lại kiên quyết giữ vững kỷ cương phép nước không có các bậc đại thần chí sĩ dám can gián để nhà vua tránh được sai lầm thì hiểm họa diệt vong đã ở ngay trước mắt.
      Khổng Tử dạy: "Làm phải theo luật. Sống phải theo đạo".  Muốn làm theo luật phải hiểu luật. Hiểu luật là tự vệ tốt nhất. Hiểu luật để không phạm luật để không bị kẻ cậy quyền bát nạt để tấn công kẻ vi phạm pháp luật bảo vệ mình bảo vệ người khác. Nhiều người phạm luật bởi không biết không hiểu luật. Song cũng không ít kẻ cố tình phạm luật và "lách luật".  Quốc gia nọ dưới quyền cai trị của một tên bạo chúa vô cùng tàn ác dân tình oán hận muốn ra đi. Bạo chúa liền ban bố đạo luật: Ai rời bỏ đất nước cũng được nhưng với điều kiện khi qua cửa ải phải nói một câu. Câu đó đúng bị chặt đầu sai bị treo cổ.  Như thế chắc không kẻ nào qua được. Nhưng không. Một đoàn người tới cửa ải đồng thanh nói: "Hãy treo cổ chúng tôi đi !". Quan trấn ải không biết xử trí thế nào. Bởi nếu treo cổ tức là họ nói đúng. Mà nói đúng theo luật phải chặt đầu. Nếu chặt đầu tức là họ nói sai. Mà nói sai theo luật phải treo cổ. Bất lực quan trấn ải đành phải cho cả đoàn người qua. Một câu nói chỉ có thể đúng hoặc sai. Đúng sai đều phaỉ chết. Luật như thế tưởng đã quá chặt chẽ vậy mà vẫn có kẽ hở để "lách" qua. Mới biết việc làm luật sao cho đủ chặt chẽ kín kẽ cụ thể chính xác đồng bộ quả là khó và việc thực thi nghiêm minh pháp luật để từ đó tạo được tín được uy càng khó hơn. Pháp luật là công cụ hữu hiệu để trị quốc. Luật phải được xác lập trên cơ sở của đạo và đạo phải dựa vào sự bảo đảm của luật. Trong luật có đạo và trong đạo có luật . Thước đo của cả luật và đạo là lòng dân. Mục đích của luật trước hết để răn đe sau mới trừng trị.Làm quan toà khi xét xử phán quyết cần làm cho bị cáo biết lỗi nhận ra lỗi biết tội nhận ra tội thương xót họ tìm cách cứu giúp họ chứ không nên hãnh diện về tài hùng biện của mình và tỏ ra mình nhiều quyền lực. Triều nhà Minh (Trung Quốc) Lục Lũng Kỳ làm tri huyện Linh Thọ. Có lần một bà cụ đến công đường kiện con trai mình. Thời ấy cha mẹ kiện con là việc rất hiếm nên Lũng Kỳ xem xét thận trọng. Ông cho người đi tìm hiểu điều tra và được biết cậu con trai chưa đến hai mươi tuổi bố mất sớm phải sống dựa vào mẹ. Nhưng do người mẹ nuông chiều lại không biết quản dạy con để anh ta giao du với những phường vô lại nên nhiễm thói xấu. Lười biếng hỗn láo thô bạo bất hiếu với mẹ khiến bà cụ tủi nhục đành phải kêu quan khiếu kiện. Sau khi biết rõ sự tình Lũng Kỳ cho rằng nếu xử nghiêm theo luật sẽ thấu lý nhưng khó đạt tình bởi thế ông nói với bà cụ: " Nhà tôi hiện nay đang cần một người giúp việc nếu cụ đồng ý tôi sẽ nhận con cụ đến làm tạm đợi khi nào tôi tìm được người thích hợp sẽ thay ". Tuy chưa hiểu rõ ý định của quan tri huyện nhưng bà lão biết ông là người nhân đức nên đồng ý. Lũng Kỳ chỉ có một yêu cầu với cậu con trai là phải đi theo phục vụ ông từ sáng đến tối không rời nửa bước. Lũng Kỳ nổi tiếng là người con có hiếu. Bố đã qua đời chỉ còn mẹ. Mỗi buổi sớm ông thường đến đứng kính cẩn trước phòng đợi mẹ dậy. Rồi ông bê nước lấy khăn để mẹ rửa mặt bưng thức ăn mời mẹ điểm tâm pha trà mời mẹ dùng. Khi ăn trưa Lũng Kỳ đỡ mẹ ngồi còn mình đứng bên hầu hạ. Có lần ông còn bắt chước điệu bộ của trẻ nhỏ để mẹ cười vui. Đợi mẹ ăn xong Lũng Kỳ mới ăn nhiều khi thức ăn trên bàn đều là thứ mẹ dùng thừa nhưng Lũng Kỳ không hề câu nệ ăn rất ngon lành. Bữa tối cũng như thế. Sau giờ làm việc trên công đường Lũng Kỳ lại vội vã về hầu hạ mẹ. Mỗi khi mẹ ốm ông luôn túc trực bên giường bệnh có khi thức trắng đêm. Rảnh rỗi thời gian nào ông lại miệt mài đọc sách hầu như quên cả việc bên mình có một "phạm nhân" can tội bất hiếu với mẹ cũng chẳng bao giờ giáo huấn anh ta một lời về đạo đức. Cứ như vậy suốt hai tháng một hôm đột nhiên chàng trai kia chạy đến quỳ sụp trước mặt Lũng Kỳ xin cho anh ta được về nhà thăm mẹ. Lũng Kỳ nói: "Ngươi là đứa con bất hiếu. Vụ kiện chưa thụ lý làm sao ngươi có thể về nhà được". Chàng trai liền oà khóc nức nở nói: "Trước kia tiểu nhân hồ đồ ngu muội không hiểu đạo lý nên mới đắc tội với mẹ. Từ khi được theo hầu đại nhân tiểu nhân đã hiểu được thế nào là đạo làm con. Nay tiểu nhân xin được về để phụng dưỡng mẹ già bù đắp những lỗi lầm đã phạm phải ...". Lũng Kỳ nghe xong lấy làm mừng bấy giờ ông mới giảng giải cho cậu ta những điều sâu sắc của đạo  nghĩa rồi cho anh ta về. Quả nhiên sau này anh ta trở thành đứa con hiếu thảo lại chuyên tâm học hành cũng đỗ đạt và được Lũng Kỳ tuyển chọn vào làm một chức quan nhỏ trong huyện.
      Cho nên  một viên chức chân chính của ngành luật pháp cần có tâm sáng lòng rộng không chỉ thế còn phải rất vững vàng kiên quyết không để ma lực của đồng tiền mua chuộc cũng không thể bị sở hữu của các thế lực hay chính khách mà chỉ thuộc về công lý. Thời Xuân Thu Lý Ly làm quan coi ngục đời Tấn Văn Công vì nghe lời cáo sai lại không tra xét kỹ đã giết nhầm một người nên vô cùng hối hận. Ông tự trói mình tấu xin vua xử mình tội tử hình. Tống Văn Công rất xúc động phán: " Cấp dưới của khanh sai khanh lại nhận hết trách nhiệm đòi xử tội mình. Vậy khanh là cấp dưới của trẫm khanh sai thì trẫm phải chịu tội ư ?". Lý Ly tâu:   "Chức trách của quan coi ngục được quy định rõ trong luật. Hạ thần làm sai để người khác chết oan thì phải chịu xử tội chết. Thần biết Hoàng thượng gia ân nhưng pháp luật không thể không nghiêm thần mong được toại nguyện". Nói xong rút kiếm tự cắt cổ mình. Giữ luật nghiêm nhưng không được lạm dụng pháp luật để đàn áp để thực hiện mưu đồ phi chính bất nghĩa hoặc bù lấp cho sự yếu kém bất lực trong quản lý vận hành xã hội. Đảm bảo nghiêm minh chặt chẽ về pháp luật đồng thời phải mở rộng dân chủ giải phóng sự sáng tạo. Đã có thời do không kiểm soát khống chế nổi bệnh dại lập tức người ta ra lệnh cấm nuôi chó. Thành tựu lớn của loài người trải qua bao nhiêu đời là thuần hoá được "khuyển" "mã" từ hoang dã thành vật nuôi.  Đó cũng là loài vật rất thông minh rất trung thành và tình nghĩa với chủ không phân biệt giầu nghèo sang hèn khi thịnh lúc suy mà con người coi như bạn. Giết và cấm nuôi chó vừa phản khoa học vừa trái đạo lý. Nếu tư duy kiểu như thế thì điện giật chết nhiều người: cấm điện ? Ôtô xe máy làm ách tắc giao thông gây tai nạn: cấm ôtô xe máy ?  ... Do yếu kém bất lực không quản được thì cấm. Cách làm đó là phạm luật và phản luật.
      Thời Chiến Quốc dân thành Phú Thứ có tập quán làm việc ban đêm. Quản Thục là quận thú ra lệnh cấm vì làm đêm đốt lửa dễ gây hoả hoạn.  Dân bất bình lắm nhưng do mưu sinh nên họ vẫn lén lút làm đêm. Vì lén lút nên càng nhiều hoả hoạn. Khi quận thú Liêm Pha về thay ông bãi bỏ lệnh cấm cho dân được làm đêm song nhà nào cũng phải có bể nước để kịp thời dập lửa khi cháy. Dân phấn khởi nghiêm chỉnh chấp hành không có hoả hoạn mà kinh tế phồn thịnh. Muốn quản lý điều hành quốc gia bằng luật pháp thì phải đủ luật luật phải đồng bộ phải phù hợp với thực tế đặc biệt phải nghiêm. Phạm luật phải xử theo luật bất luận là ai hoàng đế hay thảo dân. Không biết dụng luật dụng luật không nghiêm gây bất bình trong xã hội khiến kỷ cương rệu rã đất nước suy vong trách nhiệm thuộc những người đứng đầu bộ máy công quyền đứng đầu quốc gia và cũng phải xử theo luật. Có như thế nước mới thịnh dân mới an.

More...

Giai Tử trái tim đau đáu nỗi niềm

By DƯƠNG HƯỚNG


Ảnh 1: Nhà thơ Mai Phương thăm tác giả Giai Tử
Ảnh 2: Hai mẹ con tác giả Giai Tử
 

Giai Tử trái tim đau đáu nỗi niềm


                                                                   Dương Hướng

Tác giả trẻ Giai Tử thuộc thế hệ 8x (1984) tên khai sinh là Nguyễn Duy Hùng hiện đang sống ở phường Bắc Sơn thị xã Uông Bí. Năm 2004 vừa được vào làm viêc tại công ty than Uông Bí  được một tháng thì chẳng may bị tai nạn giao thông phải nằm liệt giường không được hưởng chế độ đãi ngộ gì. Có lẽ do hoàn cảnh đặc biệt rủi ro đến với mình giữa tuổi đời còn trai trẻ đang tràn đầy sức sống cộng với niềm đam mê văn học đã đưa chàng trai Giai Tử đến với văn chương mà có lẽ chính bản thân cháu cũng không ngờ tới.

   Ngày đầu tiên tôi về làm biên tập văn xuôi cho báo Hạ Long lục trong đống bản thảo chất chồng từ bao năm tôi thấy có một bản thảo truyện ngắn viết tay với những con chữ dày di dít kín cả hai mặt giấy với cai tên "Giai Tử" lạ hoắc. Nếu là người biên tập khó tính sẽ chẳng bao giờ ngó đến. Tôi căng mắt đọc lướt vài trang và buộc phải thay đổi ý thức của mình và đọc lại từ đầu. Càng đọc trong tôi càng nảy ra nhiều nhận định: Tôi không nghĩ đây lại là tác giả trẻ bởi văn rất "già" Tôi quyết định đưa đánh máy lại bản thảo và cho in. Hóa ra cả giới văn nghệ Quảng Ninh không ai biết Giai Tử là ai. Khi biết được hoàn cảnh đặc biệt của Giai Tử tôi và nhà thơ Nguyễn Châu thực sự xúc động. Trong thời gian có một năm báo Hạ Long đã nhận được từ tác giả Giai tử 5 truyện ngắn và đã in tới 4 truyện truyện nào cũng khá. Là người biên tập tôi thực sự thấy quý mến tác giả Giai tử ở mọi phương diện. Văn Giai Tử không thể đọc nhanh mộc mạc chân chất mọi nỗi niềm cứ lắng đọng vào trong không phô trương mà sâu kín chất chứa nỗi niềm đáu đáu trong tim và cứ từ từ tỏa ra sự ấm áp bao dung đầy tính nhân văn cao cả. Tôi cho đây là một tác giả trẻ có triển vọng nhất ở Quảng Ninh rất cần được sự quan tâm động viên giúp đỡ trước hết là của cơ quan văn nghệ các tổ chức đoàn thể và cá nhân có lòng yêu quý văn chương yêu quý tài năng và sự vượt khó của tác giả Giai Tử. Câu chuyện về tác giả Giai Tử đã làm xúc động cánh văn nghệ sỹ và những người quan tâm tới văn học nghệ thuật. Ngày 7/9/2009 Nhà thơ Mai Phương chủ tịch chi hội nhà văn Việt Nam tại Quảng Ninh và tôi cùng tác giả Vũ Thảo Ngọc đã đến thăm gia đình tác giả Giai Tử. Tôi đã từ lâu phấp phỏng mường tượng ra cảnh Giai tử phải khó khăn lắm trong cuộc sống nhưng vẫn bị bất ngờ khi đứng trước gian nhà lụp sụp được chồng lên bằng những viên gạch sỉ sần sùi không trát vữa rộng chỉ chừng 6 m2. Và càng bất ngờ hơn khi tôi bước vào trong cái "Lầu văn" nhỏ bé nhìn thấy thân hình Giai Tử cởi trần nằm trên chiếc giường cạnh màn vi tính cũ kỹ mà bà mẹ Giai Tử vừa mới cố gắng mua được để động viên con mình trong công việc sáng tác khó nhọc. Nhà thơ Mai Phương và tôi đều xúc động ngồi bên cạnh Giai Tử với những lời thăm hỏi chân tình. Khi nắm đôi bàn tay run rẩy của tác giả tôi xúc động và thầm hy vọng mong em vượt qua được mọi khó khăn để được như những tác giả đàn anh cùng cảnh ngộ như nhà thơ Đỗ Trọng Khơi nhà văn Trần Văn Thước ở Thái Bình.  Dưới đây là những dòng đối thoại giữa nhà thơ Mai Phương và Giai Tử:

•-          Cháu đã có vợ chưa?

•-          Chưa? Cháu như thế này ai lấy?

•-          Cháu đến với văn học bằng con đường nào?

•-          Cháu chẳng có quyển sách văn học nào để đọc! Có lần nhà văn Dương Hướng điện hỏi cháu đã đọc "Đêm trắng" của ông "Đốt" ở Nga chưa? ( tôi cảm nhận văn cháu mang hơi hướng văn ông Đốt) Thú thật cháu chưa biết ông "Đốt" là ai.

•-          Thề thì làm sao viết được?

•-          Cháu cứ nằm và tưởng tượng ra...Cháu chỉ có duy nhất chiếc đài bán dẫn. Từ ngày cháu bị tai nạn ngày nào cháu cũng mở đài nghe thời sự nghe buổi đọc truyện đêm khuya....

•-          Cháu viết văn bằng cách nào?

•-          Trước đây cháu chỉ nằm viết trên vở học sinh bây giờ cháu đã viết được trên màn vi tính.

•-          Cháu nằm thế này thì ai đi lĩnh nhuận bút cho cháu?

•-          Nhà cháu chỉ có hai mẹ con nên mọi việc trong nhà đều do mẹ cháu!

Cả đoàn chúng tôi đều xúc động khi nhà thơ Mai Phương trao món quà nhỏ mọn là hai triệu đồng của chi hội nhà văn Việt Nam tại Quảng Ninh cho Giai Tử và tuyển tập truyện ngắn Quảng Ninh 40 năm trong đó có truyện ngắn "Quả đêm" của Giai Tử với hi vọng động viên tinh thần tác giả vượt qua mọi khó khăn để cống hiến cho bạn đọc yêu văn chương cả nước những tác phẩm xuất sắc hơn nữa. Ai đã từng đọc những truyện ngắn của Giai Tử Như "Hanh phúc đánh rơi" "Quả đêm". "Dự mưu"...đều có chung một cảm nhận tác giả đã viết bằng cả trái tim đầy ắp nhân hậu với những câu chuyện rất đời thường gần gũi quanh ta mà sao cuốn hút lạ kỳ.

    Khi tôi đang viết những dòng này thì nhận được thông tin tác giả Trương văn Hoành ở Thị xã Cẩm Phả đã liên hệ với một doanh nghiêp hứa sẽ đến thăm Giai Tử và nhà báo Ngô Mai Phong (báo lao động) Nhà thơ Nguyễn Châu (báo Hạ Long) cũng hẹn có dịp đến Thăm động viên Giai Tử một tác giả truyện ngắn đau đáu nỗi niềm giản dị mà nhân ái vô cùng.

 

More...

Truyện ngắn của Giai Tử (tiếp)

By DƯƠNG HƯỚNG

 

Việt bối rối giây lát ấp úng không đáp được. Trấn tĩnh lại cậu nghĩ mình đã đến với chủ đích giết người thì còn sợ gì nữa cậu trả lời người đàn ông kia hỏi lại:

- Cháu đến tìm cô Lê.

- Đi rồi !

Người đàn ông buông thõng. Việt ngạc nhiên:

- Đi đâu cơ ạ ?

- Làm sao tôi biết. Sáng nay xong thủ tục ly dị cô ta đi luôn giấy của toà đây này. Nghe nói cô ta vớ được thằng nào đó nên theo nó. Thế cậu tìm cô ta có việc gì ? Nợ nần hả ?

- Vâng ! Chú biết cô ấy đi đâu không ạ ?

- Biết thế quái nào được mà biết làm đếch gì. Thế cô ta nợ nhiều không ?

Việt chưng hửng như rơi vào một hố sâu không cùng. Cậu buồn bã đáp.

- Cô ta nợ rất nhiều một món nợ lớn khủng khiếp.

- Giờ thì lên trời mà đòi thôi.

Việt quay bước chẳng còn nghe rõ câu nói của người đàn ông kia. Mụ vợ ông ta đã biệt tăm rồi cậu chẳng thể tìm ra. Thế làhết dự định báo thù của cậu đã bị phá sản vô phương cứu chữa trời không thương và không chiều lòng cậu. Cậu trở về trong tâm trạng bải hoải nỗi thất vọng xâm chiếm từng thớ gân mạch máu. Lẽ nào số phận bất công vậy chứ kẻ ác thì nhở nhơ tung hoành người lương thiện thì cắn răng chịu khổ sở kẻ ác thì nhở nhơ tung hoành người lương thiện thì cắn răng chịu khổ sở. Việt thấy mình giống như đang bị hàng trăm tảng đá đè lên cậu muốn thoát mà không sao cựa quậy. Không rửa sạch mối hận này cậu đã  có lỗi với bố. "Bố ơi con không trừng phạt kẻ làm  hại bố được con chẳng trả thù được bố ạ. Xin bố hãy tha thứ cho đứa con kém cỏi này. Con có tội với bố. Con là một thằng bất hiếu. Con chẳng xứng đáng là con của bố". Việt nghiến chặt hàm bóp mạnh hai tay vào nhau đầu cậu cúi gằm hai bên khoé ươn ướt. Khách cùng xe ngó nghiêng nhìn cậu họ tò mò không hiểu cậu bị làm sao.

Về đến nhà Việt chấp nhận buông xuôi theo định mệnh cậu sẽ không tìm kiếm mụ Lê để trả thù cho bằng được thời gian đó dành để chăm sóc bố ông tiều tuỵ lắm. Nhưng nếu có cơ hội Việt sẽ trả thù ngay lập tức.

Vào sân Việt gạt sang bên cảm giác bẽ bàng của mình cậu cần giấu bố mọi chuyện. Cố lấy tự nhiên cậu vồn vã cất tiếng gọi:

- Bố ơi ! Con đã về rồi đây. Em con đâu hả bố ?

- Việt đã về đấy ư con ? Em con nó sang hàng xóm chơi. Nghe tiếng phụ nữ đáp Việt như chẳng dám tin ở tai mình. Thế này là thế nào. Người trong nhà bước ra tươi cười kia chả phải là mụ Lê sao. Ông trời đùa giỡn cậu trong khi cậu về nhà mụ ta săn lùng thì mụ ta ở trong chính ngôi nhà cậu. Vừa trông thấy mụ mặt Việt biến sắc tái nhợt. Cậu giận dữ quát:

- Bà làm gì trong nhà tôi ? Bà còn dám vác mặt lên đây à ? Người đàn bà kinh ngạc vì câu nói bất ngờ của Việt. Niềm vui tắt ngấm trên khuôn mặt miệng bà lắp bắp ngỡ ngàng:

- Kìa... Việt ! Con nói... gì thế ?

- Bà đừng xưng mẹ và gọi tôi là con. Bà chưa đủ tư cách.

Máu Việt sôi lên mặt cậu đỏ phừng phừng. Cậu gằn từng tiếng rành rọt. Người đàn bà thút thít khóc:

- Trời ơi ! Con đã ghét mẹ đã chán mẹ rồi sao ?

- Tôi nhắc lại ! Chẳng mẹ con gì hết. Đúng ! Tôi ghét bà chính xác hơn là tôi căm thù tôi khinh bỉ bà đến tận xương tuỷ. Tôi hận bà bà nghe rõ chưa ?

Người đàn bà thảng thốt rũ rượi đau khổ.

- Tại sao thế ? Mẹ đã làm gì sai mà...

- Bà im đi !

Việt cắt ngang tức tối.

- Bà không được gọi tôi là con với tôi người mẹ tên Lê chưa từng tồn tại. Tại sao ư ? Vì bà lừa dối tình cảm của bố con tôi phụ bạc lòng tốt của gia đình tôi. Bà nhăm nhe có dịp là bà ôm số tiền mà bố tôi tích cóp vay mượn trốn thẳng bà phản bộ chúng tôi. Thật khốn nạn đểu cáng. Đồ rắn độc.

- Không phải mẹ trốn đâu con.

Người đàn bà vội giải thích nhưng bà ta dừng lại ngay bởi Việt vừa  ngẩng phắt lên quắc mắt nhìn dữ tợn. Bà ta chợt nhỡ liền ấp úng.

- Mẹ... à cô. Cô xin lỗi. Sự thật cô không trốn bố con Việt không lừa bố con Việt. Cô mang tiền về quê thì bị tay chồng cũ ăn trộm mất lúc nửa đêm. Mất tiền đó cô còn mặt mũi nào lên gặp bố con Việt. Cô phải ở lại kiếm cho đủ tiền trả nợ rồi ly dị hắn ta. Sáng nay xong xuôi cô lên đây ngay với sự hân hoan sung sướng được trở về nhà vậy mà...

- Bà nói dối. Tôi chẳng thèm tin.

Việt tin mụ ta à. Không bao giờ ! Mụ ta đã gây ra một thảm hoạ đau đớn cho gia đình cậu mụ ta đem lời phán quyết của thần chết của địa ngục đến với bố cậu. Nhớ tới bố câu như bình tỉnh cậu phải báo thù phải tiêu diệt ngay cái mầm tai hoạ này khỏi xã hội. Việt thò tay vào trong túi áo nơi có con dao. Cậu hỏi câu hỏi cuối cùng tựa lời tuyên án lạnh lùng đầy sát khí.

- Ai đã mang căn bệnh thế kỉ cho bố tôi. Nếu không là bà thì ai. Hôm nay bà sẽ phải trả giá một cái giá rất đắt.

- Chính bố tự mang nó vào mình !

- Việt quay lại đằng sau. Bố cậu đang tập tễnh lò cò chống nạng đi vào theo sau là thằng em cậu. Ông nói lớn như ra lệnh.

- Con dám hỗn với mẹ con. Mau xin lỗi mẹ ngay.

Việt khăng khăng phản đối.

- Sao bố lại bênh vực bà ta ? Bà ta đã lừa dối chúng con huy hoại sức khoẻ bố.

- Im ngay ! Đừng ăn nói xẫng xược nghe chưa ?

Bố cậu nổi nóng định vung một chiếc nạng lên đánh cậu ông lảo đảo suýt nữa thì ngã. Người đàn bà Việt căm thù vội chạy đến đỡ ông. Bố Việt xuống giọng bùi ngùi:

- Chính bố tự giết mình sau một lần vấp ngã không giữ gìn các hôm bố say rượu ấy. Rồi chính bố lây bệnh cho mẹ con bố đã làm hại con chứ không phải mẹ làm hại bố. Bố có tội với mẹ và bố đã xin mẹ tha thứ.

- Kìa anh ! Anh đừng nói nữa.

Lê oà khóc ngăn lời bố Việt. Còn cậu đứng choáng váng cứng đờ như một bức tượng gỗ trời đất cứ xoay tròn dưới chân cậu. Cậu hiểm nhầm mẹ Lê rồi tay cậu buông thõng con dao nhỏ rơi phịch xuống đúng túi áo. Cậu ngu dại quá cậu mất rí khôn rồi. Việt có quyền gì mà cậu căm thù người đàn bà trước mặt. Đáng lí ra bà mới là người cần oán thán bố con cậu. Vậy mà trông kìa bà đứng bên bố lặng lẽ ân cần đầy lòng chắc ẩn vị tha. Việt hối hận cậu ăn năn vì sự ngốc nghếch ngu dại giữa những suy nghĩ non nớt. Cậu muốn tự hành hạ và không ngớt nguyền rủa bản thân. Đôi chân Việt khuỵ xuống cậu mấp máy môi run run nghẹn ngào.

- Mẹ ! Mẹ ! Xin mẹ hãy tha lỗi cho con con ngốc nghếch quá. Con cứ tưởng mẹ bỏ chúng con.

Bà Lê đỡ Việt dậy nức nở xúc động:

- Đứng lên đi con mẹ cho qua hết. Cũng chỉ tại con thương bố mà thương ngươờ thì làm gì có tội. Từ giờ mẹ ở cùng các con mãi mãi. Việt quay sang phía bố chờ đợi sự tha thứ ông rơm rớm gật đầu. Cậu ôm choàng lấy hai bố mẹ rối rít cảm ơn. Từ đây mái ấm của cậu có đủ như cũ sẽ lại thương yêu nhau đùm bọc nhau vượt qua những sóng gió phía trước chẳng biết ngày mai ra sao bố mẹ cậu sẽ sống được cùng anh em cậu ba lâu. Nhưng ngôi nhà này cứ hạnh phúc xum vầy ngày nào thì quý giá ngày ấy. Với niềm vui sống tất cả gian truân u ám sắp tới sẽ không là gì cả với Việt và người thân. Cậu tin tưởng chắc chắn như vậy. Phía cuối chân trời đằng tây ánh sáng của hoàng hôn vẫn le lói xuyên thủng lớp mây dày đặc dồn ứ lại tựa hồ muốn ngăn cản nó chiếu rọi xuống mặt đất. Việt nhìn bầu trời kỳ vĩ đó và hy vọng. Thằng em trai cậu đứng ngẩn ngơ từ nãy chẳng hiểu chuyện gì vừa dĩen ra người lớn thật phức tạp. Cãi nhau ầm ĩ rồi giảng hoà nhanh hơn lũ trẻ con chúng nó. Nó bực mình nói bô bô:

- Sao mọi người lại khóc ?

Việt và bố mẹ nhìn nó mỉm cười. Mẹ Lê âu yếm bế nó lên:

- Tại bụi rơi vào mắt bố mẹ và anh. Thế con không bị à ?

- Không ! Chả có hạt bụi nào bay vào mắt con cả.

- Hết-

Truyện ngắn của Nguyễn Duy Hùng - Tổ 18C - khu 9 - Bắc Sơn - Uông Bí - Quảng Ninh

ĐT: 0168.742.7125 ( Bút danh: Giai Tử)

More...

Truyện ngắn của Giai Tử

By DƯƠNG HƯỚNG

 

DỰ MƯU

Giai Tử

Chuyến xe khách liên tỉnh chạy vèo vèo trên con đường quốc lộ trải nhựa phẳng lì mỗi lần có xe chạy ngược chiều vụt qua lại có tiếng gió tạt cùng tiếng động cơ lao đến như thể đâm sầm vào người Việt rồi vút đi tựa hồ âm thanh ấy chỉ muốn hù doạ Việt. Quang cảnh hai bên đường đẹp mê hồn. Cứ một quãng nhà cửa tấp lập người xe đông đúc thể hiện những bộ mặt của đô thị phố phường thì gặp tiếp một quãng nông thôn yên bình với từng cánh đồng lúa hoặc rau màu xanh mướt kéo dài tít tắp. Thấp thoáng từng cụm xóm làng ẩn mình dưới những chỏm cây to lớn xum xuê tỏa bóng khói lam chiều bay lãng đãng dưới nắng thu dìu dịu mơ màng. Có lúc xe đi qua một cây cầu dây văng khổng lồ bắc ngang con sông Bạch Đằng rộng mênh mông chất chứa vô vàn tâm tình lịch sử dưới cầu thuyền thong thả xuôi ngược rẽ từng lớp sóng lô nhô tan ra mãi phong cảnh hai bên tuyến hành trình đẹp nhường vậy nhưng Việt còn đầu óc nào mà chú tâm thưởng thức nữa. Bình thường tư tưởng Việt cũng lãng mạn bay bướm lắm. Tuy nhiên từ lần về quê bà mẹ kế Việt không thể thư thái như trước mọi sự thật trớ trêu và cay đắng. Hôm nay là lần thứ hai Việt tìm về quê bà ta lần thứ hai Việt đến quê hương năm tấn Thái Bình. Vừa thấy cái cột mốc báo địa giới màu trắng người Việt sôi lên sùng sục lửa giận dữ căm thù bùng cháy dữ dội. Hôm nay Việt quyết phải giết chết con mụ tráo trở khốn nạn kia con mụ Việt  từng gọi là mẹ suốt cả năm trời và rồi chính mụ đang tâm phá nát cái mái ấm nhỏ bé của Việt đồ đĩ thoã đó Việt phải giết để trả mối hận. Việt móc con dao nhỏ sáng loáng trong túi áo nhìn nó nằm gọn trong lòng bàn tay mắt Việt vằn những tia máu đỏ căm hận "bố ơi ! con sẽ cho kẻ gieo gió phải gặp bão". Nghĩ tới bố Việt càng đau đớn tan nát và càng muốn mau chóng trừng phạt kẻ thù. Chưa bao giờ Việt hung tợn lạnh lùng đến vậy.

*******************

More...

Tri Thuc va thien chuc phan bien

By DƯƠNG HƯỚNG

TRÍ THỨC VÀ THIÊN CHỨC PHẢN BIỆN
Nguyễn Ngọc Lanh
 


Người có học vấn cao (so với mặt bằng chung) thì xã hội nào cũng có. Dưới chế độ phong kiến nước ta họ được gọi là kẻ sĩ nho sĩ hay sĩ phu... Nhưng học vấn mới là một tiêu chuẩn của trí thức nếu theo những định nghĩa chặt chẽ. Các Mác coi trí thức là người nhìn ra (tỉnh thức) những điều cần phê phán và dám lên tiếng phê phán để xã hội phát triển. Viện sĩ Nga Likhachev coi (giới) trí thức là "bộ phận độc lập về trí tuệ" của một xã hội nên không được giới quyền lực bảo thủ ưa chuộng. Nếu xã hội là một cơ thể thì giới trí thức là cơ quan nhận thức và phát biểu của cơ thể đó. Nhiều bài viết của các tác giả Việt Nam coi trí thức là người có thiên chức phản biện xã hội.

More...

Bài thơ vui

By DƯƠNG HƯỚNG

Tình cờ vào nhà Trọng Bảo gặp bài thơ này xin được đón về làm kỷ niệm.

DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI - Bài thơ hai tác giả

lienson | 07 December 2008 10:52

          Bài thơ hai tác giả: 
                    Duoi chin tang troi
DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI

Thơ châm của TRỌNG BẢO và NGUYỄN ĐỨC THIỆN

         Bữa trước lạc vào nhà bác Dương Hướng người có tiểu thuyết BẾN KHÔNG CHỒNG nổi tiếng một thời nay lại có thêm tiểu thuyết DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI xôn xao không kém. Cuốn trước nổi tiếng vì được giải. Cuốn này thi nổi tiếng bằng con đường khác. Nó nằm giữa gianh giới "được phát hành" hay "không được phát hành". Tuy nhiên sau đó ơn "đổi mới" cuốn sách đã ra đời bằng con đường danh chính ngôn thuận. Sách bán chạy tác giả xin tái bản. Nhưng tác giả chưa kịp làm gì hay nói đúng hơn người quản lý còn chần chừ chưa cấp giấy phép thì cánh đậu nậu ra tay sớm hơn. Thế là giấy phép không cần nhà nước không có nguồn thu đương nhiên tác giả cũng đành nhìn cách đầu nậu hốt tiền từ sản phẩm mình làm ra.
         Nhà văn Hoàng Minh Tường mới đây cùng chung số phận. Lần này cánh đầu nậu còn nhanh hơn. Khi nhà văn Nguyễn Khắc Trường và nhà văn Hoàng Minh Tường còn chạy khắp Hà nội để thu hồi sách khi chưa có phép phát hành thì chợ trời đã ngổn ngang cuốn THỜI CỦA THÁNH THẦN do đầu nậu in lậu. Mới đây nhà văn Hoàng Minh Tường lên tôi chơi tặng tôi một cuốn THỜI CỦA THÁNH THẦN. Ông dặn đi dặn lại: "Sách thật phải có bìa gấp phái có chân dung tôi ờ bìa gấp. Còn bìa nhẵn láng và mất bìa gấp là sách giả đấy". Tôi phì cười. Nhà văn ơi sao mà ngây thơ thế. Người mua sách đâu có cần đâu là sách thật sách giả. Họ trả tiền thật đầu nậu nhận tiền thật. Chỉ có ông nhà văn biết sách mình thế nào là thật còn tiền... thật giả thế nào đố biết. 

         Hôm vào nhà nhà văn Dương Hướng thấy comment của Trọng Bảo thật lý thú tôi bèn nối dài ra và thành một bài thơ. Tôi lấy tên cuốn tiểu thuyết DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI của Dương Hướng đặt tên cho bài thơ. Chưa kịp hỏi ý kiến ý kiến bác Trọng Bảo mà ghép hai khúc lại thành bài thơ và lại ký tên chung nữa bác không giận chứ. Nếu giận tôi sẽ hạ xuống liền...

                        (Bài viết của Nhà văn Nguyễn Đức Thiện)


DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI
1. TRỌNG BẢO
Nhà văn dưới chín tầng trời
Mà sao lại cứ kêu giời làm chi?
Thôi thì bác cứ viết đi
Còn phần lợi nhuận có gì tính sau

Nhuận bút chẳng đáng là bao
Chỉ là béo bở bọn đầu nậu thôi.
Nó in lậu bác kêu trời
Bác kêu mặc bác tiền tươi nó cầm.   

2. NGUYỄN ĐỨC THIỆN
 
Không kêu thì bảo là câm
Kêu hoài kêu mãi thành hâm hâm rồi!
Có đứa còn bảo mình tồi
Hám danh đã có hám lời làm chi?
Thì đành cứ phải viết đi
Làm thân con vạc xá gì đêm hôm
Phận mình cái tép con tôm
Kêu trời nào biết đành ôm nỗi buồn.
Phen này ông quyết đi buôn
Mua sách đầu nậu bán luôn chợ trời
May ra còn kiếm chút lời
Còn hơn viết sách cho người ta buôn.
                   TB và NĐT 

GóP ý

Re: DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI - Bài thơ hai tác giả

Nguyễn Xuân Tư | 07/12/2008 13:49

Chủ nhật ghé thăm nhà và " bóc têm " Trọng Bảo cái chơi. He he !!! Chúc Trọng Bảo luôn vui khoẻ. Thân mến !

Gửi anh Nguyễn Xuân Tư

Trọng Bảo | 07/12/2008 14:40

Gửi anh Nguyễn Xuân Tư: Chúc anh ngày chủ nhật vui vẻ. TB cũng vừa mới ngắm xem phóng sự ảnh về khu thắng cảnh Hầm Hô của anh đẹp quá.

Re: DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI - Bài thơ hai tác giả

ngoclinhhmt | 07/12/2008 14:42

2 bài thơ hay và dí dỏm... Cảm ơn anh.
Chúc các anh luôn vui khỏe.
Chủ nhật có gì vui kể em nghe với anh Trong Bảo ui!

Re: DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI - Bài thơ hai tác giả

Nguyễn Đức Thiện | 07/12/2008 15:39

HÌ HÌ ĐANG VỪA ĐỌC VỪA CƯỜI ĐÂY ÔNG TRỌNG BẢO ƠI. BÊN NHÀ TÔI SỬA TÊN RỒI. CHO DANH CHINH NGÔN THUẬN CHỨ NHỈ. CHÚC KHỎE VÀ THĂM NHAU THƯỜNG XUYÊN NHÉ.

Gửi HM

trongbao | 07/12/2008 15:56

Gửi HM: Chúc em vui vẻ. Đây là bài thơ "phối hợp sáng tác" với nhà văn Nguyễn Đức Thiện tại nhà của lão Dương Hướng-nhà văn mà bọn anh hay trao đổi comment. Chủ nhật HN hôm nay nắng đẹp có nhiều chuyện lắm... he he...

Gửi anh Nguyễn Đức Thiện

Trọng Bảo | 07/12/2008 16:05

Gửi anh Nguyễn Đức Thiện: Em vẫn đọc của anh luôn đấy! Nhưng vì thấy ghi là nhà văn nên ngại comment chỉ có bên nhà Dương đại ca ở mỏ than Quảng Ninh thì hay tán gẫu và còn có cả một bài thơ khuyên bác ấy dù bọn đầu nậu nó hoành hành cũng đừng bỏ nghề cầm bút mà đi cầm xẻng... đào than.
Chúc anh luôn mạnh khoẻ.

Trạng thái của blog

    Tổng số bài viết: 368
    Tổng số góp ý: 2557
    Tổng số trackbacks: 0
  • Tổng số lượt xem bài: 41.511

More...

NHÂN DÂN VĨ ĐẠI

By DƯƠNG HƯỚNG

NHÂN DÂN VĨ ĐẠI
Trần Nhương
 
  VÙNG LÊN LÀM CÁCH MẠNG NĂM 1945 NHÂN DÂN VĨ ĐẠI ! ĐÁNH PHÁP ĐUỔI MỸ NHÂN DÂN VĨ ĐẠI !
NHƯNG NHÂN DÂN KHIÊM NHƯỜNG
KHÔNG NHẬN MÌNH VĨ ĐẠI...  
hspace=0    

Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam DCCH quy tụ được một loạt gương mặt trí thức nổi tiếng. (Ảnh tư liệu nguồn: wikipedia.org)


More...

Dương Hướng người ghi mốc son...

By DƯƠNG HƯỚNG

DƯƠNG HƯỚNG NGƯỜI GHI MỐC SON CHO VĂN HỌC THỜI KỲ ĐỔI MỚI
Nguyễn Duy Liễm
 

Đã ngót hai mươi năm Tiểu thuyết Bến Không Chồng của nhà văn Dương Hướng ra đời vậy mà tới nay giá trị đích thực của nó vẫn là một cái mốc sừng sững! (tái bản 11 lần dịch ra tiếng pháp tiếng ý)
Muốn thấy được giá trị ấy... buộc chúng ta phải nhìn nhận lại hiện thực bối cảnh quá khứ.
Lúc ấy người cầm bút khi định đặt xuống trang sách thì trước tiên điều anh ta nghĩ đến là phải uốn phải nắn thế nào để có tác phẩm bảo đảm đúng tính... nguyên tắc hợp với thời cuộc. Đấy là cái mẫu sổ chung đặt sẵn. Nó khe khắt. Nhưng đó là cái quyết định chỗ đứng cho tác phẩm. Vậy mà viết Bến Không Chồng Dương Hướng đã nghiễm nhiện rẽ ngoặt. Tác phẩm của anh là một nhát gạch chéo vào cái lối mòn rỗng tuếch mà nhàm nhẵn ấy- Cái mà bấy lâu chúng ta những người cầm bút buộc phải tuân thủ để rồi anh cho ra cái giá trị về tầm cao tư tưởng của Bến Không Chồng và nó sừng sững tới nay !
Đọc lại Bến Không Chồng vẫn làm ta lặng đi ngồi suy ngẫm về sự "xé rào" táo tợn của anh. Như đoạn tả mụ Hơn con dâu nhà địa chủ Hào sau khi cha chồng bị xử tử để trả nợ máu cho nông dân chồng mụ vì phẫn chí thắt cổ mà chết. Đứa con năm tuổi bị đám trẻ con những ông bà nông dân bắt chước người lớn dựng đấu trường trói vào gốc cây dùng Súng cao xu đạn quả xoan bắn vào người thằng Tốn làm trò chơi: xử tử địa chủ. Xót con quá nhưng khiếp cái uy của "các ông các bà nông dân con" mà mụ không dám vào cứu con mình nên đành lòng nhờ vả đến Vạn- xã đội trưởng- một cốt cán là lòng cốt của cuộc cải cách ruộng đất.  Hỹ nghe lời cầu khẩn của mụ Hơn:
- "Con cắn rơm cắn cỏ con lạy ông... Xin ông hãy cứu lấy thằng Tốn... Nếu không các ông nông dân con sẽ giết chết nó... Nó không có tội gì.. Con xin hứa sẽ giáo dục thằng Tốn  sau này nó trở thành kẻ nghèo khổ..."
Đọc nó mà lòng chúng ta chao chát nhói lên... đau. Đau quá! Rồi khi nỗi đau chùng xuống ta tưởng mình như đang được rơi... Rơi tự do trong hụt hẫng... Chao ôi ! Sự mông muội- Sự ấu trĩ về một sai lầm nó... khủng khiếp quá...niềm tin bị sói mòn! Ta tưởng như mình bị một cú đập đánh bốp vào đầu... và cú đập đã làm ta tỉnh ra (!) (?)...Những đoạn văn ấy làm đảo lộn tất cả. Nó như sự cài đặt lại lập trình Dương Hướng đã mở đường cho văn học đổi mới bứt phá. Xoá đi. Để rẽ ngang một giai đoạn cho văn học đương đại Việt Nam nó chấm dứt giai đoạn người cầm bút chỉ biết thuyết trình và minh hoạ (!).
Chúng ta cũng phải thực sự biết ơn Nhà xuất bản tác phẩm mới của hội nhà văn lúc bấy giờ đã dám bứt phá vượt rào cùng nhà văn Dương Hướng để tác phẩm được ra đời. Và trân trọng ghi nhận sự mẫm cảm tinh tường công minh minh triết của hội đồng xét giải năm ấy- Người đã nâng đưa tác phẩm đến đúng vị thế để nó toả sáng giữa văn đàn (Giải thưởng hội nhà văn Việt Nam) Để rồi gần hai mươi năm sau mới có tiểu thuyết "Dưới chín tầng trời" được ra đời lại gây một tiếng sét thứ hai cũng làm chếnh choáng nghiêng ngửa cả văn đàn.
"Dưới chín tầng trời" lần này gây một cú sốc mạnh quá (?)
Phải vậy mà nó được nhà sản xuất bản Hội nhà văn ấn hành cho ra mắt bạn đọc đã hai năm rồi. Nó được dư luận bạn đọc và các nhà phê bình văn học râm ran bình luận. Nhưng vẫn chỉ là tiếng nổ âm nổ ngầm như thể cuộc thử nghiệm hạt nhân từ trong lòng đất. Còn tuyệt nhiên cho đến nay (20/7/2009) chưa thấy loạt bài bình luận nào xuất hiện mang tính chính thống tranh biện cho đến chốn đến nơi trên mặt nổi của văn đàn. Có chăng cũng chỉ một vài bài chạy quanh lấp lửng "vòng vo tam quốc". Phải chăng những người viết phê bình còn đang thăm dò nghe ngóng nên ngại không dám động tới cái ngòi nổ mà ta cứ gọi nó là những vấn đề nhạy cảm. Hiện tượng này làm người yêu mến và quan tâm đến văn học  nên buồn hay nên vui?
- Dương Hướng nói gì trong Dưới chín tầng trời mà văn đàn phải giả lơ giả tảng? Để dư luận cứ xôn xao mỗi người mỗi ý. Ai đã đọc "Dưới chín tầng trời sẽ thấu hiểu nỗi bi thương của gia tộc Hoàng Kỳ gia tộc Đức Cường. Gia tộc Hoàng Kỳ đã có người con lên cấp tướng mà vẫn không giữ nổi mạng sống cho cha mẹ mình. Còn gia tộc Đức Cường đã hiến cho cách mạng những hai nhà máy để cuối cùng phải tự vẫn ngay trong căn hầm bí mật nuôi giấu cán bộ cách mạng ở chính ngôi nhà của mình. Những nghịch cảnh mà tác phẩm đặt ra bắt người đọc phải quan tâm. "...Đám cưới chị Thu Cúc lại diễn ra trong cảnh tình cậu quý tử Đức Thịnh người nối dõi dòng tộc nhà ông ngày ngày vẫn phải cậm cạch nạng gỗ lò cò nhảy lên chiếc xe ba bánh rong ruổi đi bán báo kiếm sống và cô tiểu thư Thương Huyền xinh đẹp nhà ông lại phải lên rừng khai hoang. Ông Đức Cường soi xét lại bản thân soi xét lại mấy đời gia tộc ông có ai làm điều thất Đức đâu mà cả con trai con gái ông phải chịu cảnh lỡ dở một đời ngang trái. Càng ngẫm ông Đức Cường càng thấy đau đớn. Tất cả là tại ông chính ông đã làm các con ông khốn khổ chính ông là kẻ dại khờ ngu muội lái con thuyền gia đình đi sai hướng. Trước bàn tiệc chất ngất đồ ăn thức uống ông Đức Cường lặng lẽ nhấp từng ly rượu. Càng uống ông càng thấm thía sự đời..."...Ông Đức Cường đã không chịu nổi cái cảnh trái ngang diễn ra ngay trong ngôi nhà mình ngay trên mảnh đất tổ tiên   nên ông đã phải tìm con đường chết. "...Bà hãy ở lại với các con tôi đi đây. Vĩnh biệt! Vĩnh biệt cuộc đời này. Ông lo sợ sự chậm trễ sẽ bị vợ phát hiện nên ông cầm lọ thuốc ngủ đi ra mảnh vườn sau nhà. Mảnh vườn xưa hoang vắng chiếc ghế đá phủ đầy lá rụng. Âm thanh tiệc cưới của Thu Cúc vẫn vang lên bên tai ông. Ông bước tới gốc sầu riêng gạt lớp lá lâu ngày mục rữa lật mở nắp căn hầm bí mật từ hồi kháng chiến ông vẫn còn giữ lại phòng khi bất trắc xảy ra. Căn hầm này đã trải bao biến cố thời cuộc nó luôn là nơi che chở làm yên lòng người mỗi khi có sự. Trong chiến tranh căn hầm này đêm đêm đã từng đón những chiến sỹ cách mạng về nhận vũ khí lương thực đưa ra vùng giải phóng. Căn hầm này đã che chở cho thằng Đức Thịnh con trai ông bị thương trong chiến dịch Mậu Thân 68. Ông run rẩy dò từng bước căn hầm tối bưng xông lên mùi ẩm mốc. Từ ngày giải phóng căn hầm bị bỏ quên và hôm nay trong khoảnh khắc căn hầm lại bất chợt hiện lên rõ mồn một trong tâm trí ông. Lại một lần nữa căn hầm lại che chở cho ông giải thoát cuộc đời này..."
Đây là những điều đáng buồn cho thế thái nhân tình mà lẽ ra không đáng có. Và nguyên nhân trách nhiệm thuộc về đâu để niềm tin của những người như Đức Cường bị triệt phá? Nhà văn đang làm một cánh chim báo bão. Có người bảo:
- Dương Hướng viết Dưới chín tầng trời là anh đã dùng lối: Phản biện lịch sử.
Song lại có ý kiến phản hồi:
- Không! Dương Hướng không hề phản biện. Anh chỉ hiện thực hoá lịch sử trong tác phẩm quá trung thực đấy thôi. Bây lâu ta quen đọc một lối văn xuôi chiều viết nó nhà văn chỉ nhằm cho việc cổ suý tự khẳng định trước mà hướng sẵn bắt người đọc cảm nhận theo. Bây giờ đọc Dương Hướng nó lạ. Nó đi chệch "ren" ấy nên ta mới ngộ nhận là anh phản biện (!). Có chăng Dương Hướng chỉ gián tiếp phản biện lại cái khuynh hướng sáng tác định sẵn bấy lâu ta đi quen thành lối mòn. Tôi đã ngồi với Dương Hướng thật lâu bên tách trà để cởi mở với anh về nội dung cuốn sách về những vấn đề anh đưa ra mà đọc giả rất quan tâm. Trọng tâm cuốn sách là nhân vật Trần Tăng. Lâu nay người ta quen có cảm giác đụng đến Trần Tăng là đụng đến vùng cấm đất thiêng. Chuyện riêng tư của nhân vật này được xem như thuộc về "thâm cung bí sử". Bóc trần sự tha hóa của họ là đối mặt với một lực cản "vô hình". Nhưng Dương Hướng đã dám làm! Cái anh làm cho người đọc bất ngờ nhất là nhân vật Tuyết- sản phẩm tinh thần của Trần Tăng- (một thứ nô lệ tự nguyện) tưởng cô sẽ mãi là cái bóng của Trần Tăng . Nhưng anh đã làm bước ngoặt cho nhân vật này để cô rẽ ra thành một diện mạo riêng.Điều ấy đã làm lên thành công cho tác phẩm làm cho tác phẩm phần kết lung linh. Hãy nghe những lời phán xét của Tuyết với Trần Tăng: "Chiến công đầu tiên cũng là lỗi lầm đầu tiên của ông là giết chết ông bà Hoàng Kỳ Bắc phá tan gia tộc Hoàng Kỳ phá tan chùa Đông phá tan Đình Đoài. Để đến bây giờ kẻ phản bội tổ quốc như Đỗ Hiền lại phải về xin được xây dựng lại. Để đến bây giờ người dân làng Đoài đang đấu tranh đòi chính quyền phải trả lại cái tên làng Đoài trả lại nền đình Đoài xưa mà bây giờ chính là khu nhà đảng uỷ kia. Ông có thấy đau đớn khi thấy chính bàn tay của kẻ thù lại xây dựng lại những cái mà ông đã đập phá đi? Và những sai lầm tiếp theo thì không nói ông cũng rõ rồi. Ông đã biến người nông dân cần cù thành lũ lười nhác làm ăn dối trá phá tan nền móng gốc rễ làng quê để dân tình đói rách phải bỏ làng mà đi như Đào Kinh như mấy mẹ con bà Cháo. Ông có biết ông đã đẩy hai thằng con rể người Tầu của bà Cháo phải bỏ về bên kia để hai đứa con gái bà ta phải goá chồng cho tới bây giờ? May mà đứa con gái lớn nhà bà Cháo nó đã bất chấp giấu được chồng con trong rừng chứ không thì cũng chịu hậu quả như hai cô em nó. Có lẽ chúng căm thù tới tận xương tuỷ nhưng may cho ông là chúng đâu có biết chính ông lại là kẻ chủ mưu phá tan gia đình chúng.
- Thôi thôi đừng nói nữa Trần Tăng khẽ rên lên run rẩy cô tưởng tôi bảo thủ không biết những việc làm tội lỗi của mình sao? Tôi biết hết biết ngay từ khi mình đang làm. Nhưng tôi cũng biết nếu tôi không làm thì thằng khác cũng làm mà thằng khác làm có khi hậu quả còn tồi tệ hơn cả tôi cô hiểu chưa?
- Vậy là cuối cùng ông vẫn đổ cho thời cuộc?
- Đúng vậy! Thời cuộc nó thế nên tôi đành thế. Có thế tôi mới là Trần Tăng hôm nay.
- Nhưng tôi lại cho rằng xã hội không có những người như ông thì thời cuộc sẽ khác con người sẽ bớt khổ.
- Ôi không ngờ cô chủ tịch xã của tôi lại có được tư tưởng lớn đến vậy..."
Dương hướng đã dám moi tới tận cùng gan ruột tâm địa nhân vật Trần Tăng và Tuyết. Chính nhận ra một thời sai lầm mông muội ấy mà Tuyết đã rẽ ngoặt. Cô dám đương đầu chịu trách nhiệm trước cộng đồng về hướng đi tiếp của mình. Cô tự tin để đặt chân lên "con đường mới". Điều này đã làm lên cái hay bất ngờ và sự thành công của tác phẩm. Tạo ra cái kết rất lung tập hợp được đầy đủ mọi gương mặt của các nhân vật trong cái ngày xã đón danh hiệu anh hùng nâng tác phẩm lên tầm cao giá trị tư tưởng.  Nhưng với nhân vật Đỗ Hiền có một số bạn đọc chưa được hài lòng. Họ cho rằng anh chưa "dám" đi đến tận cùng với nhân vật. Đỗ Hiền có một lý tưởng- mục đích sống rất rõ ràng! Như ông bà ta vẫn nói:"Được làm vua thua làm giặc" Đỗ Hiền phải làm giặc vì thua cuộc. Song một con người đã dưngj lên cho mình một lý tưởng thì không dễ gì anh ta chịu để bị đổ vỡ một cách dễ dàng như vậy- dù đó cũng chỉ còn trong ý tưởng. Tuy đã bị khuất phục song Đỗ Hiền chưa hẳn đã chấp nhận một cách ngọt ngào như trong "Dưới chín tầng trời" mà anh xây dựng. Đây còn là cả vấn đề lan giải...
Đỗ Hiền quay về với cội nguồn nó khác với quay về để tuân thủ tác phẩm còn hạn chế ở điểm này. (Tôi nói là hạn chế bởi chưa thâu nhận được sự đồng thuận của mọi đối tượng độc giả) Họ cho anh cố tình vo tròn trọn gói? Tự ý cưỡng chế nhân vật vào ý tưởng? Nghe vậy Dương Hướng không bối rối cũng không cần đắn đo anh trả lời như đã nghiền ngẫm sẵn: Anh đã hiểu như vậy là được. Chúng ta hãy tạm dừng nhân vật Đỗ Hiền lại ở đây. Vì anh đã biết nó còn là vấn đề nan giải...
- Vâng! vậy đấy.
Nhưng có ở gần anh mới biết rõ điều này:
- Để có Bến Không Chồng và Dưới chín tầng trời Dương Hướng đã phải  đánh đổi cá cược thế chấp cả cuộc đời mình đấy (.)
Xoay quanh những tác phẩm của anh xin dẫn ra một vài chuyện đã thành giai thoại.
- Sau khi tiểu thuyết Bến Không Chồng in ra. Một hôm Dương Hướng đang ngồi trong phòng làm việc thì có một người đàn ông tìm đến. Được người chỉ dẫn tận nơi nhưng thấy anh ông ta vẫn cẩn thận hỏi: "Dạ  Thưa. Anh có phải là nhà văn Dương Hướng không ạ? Giây phút ngạc nhiên trước sự xuất hiện đường đột của người khách lạ qua đi là anh xởi lỏi: "vâng. Tôi là Dương Hướng ! Mời bác ngồi sơi nước"
Người khách vẫn cẩn trọng hỏi lại: "Có phải anh là tác giả của tiểu thuyết Bến Không Chồng ạ?" "Vâng. Tôi viết".
Khi biết chắc mình đã gặp đúng tác giả Bến Không Chồng người khách càng trở nên xúc động. Sau mươi phút xin được trao đổi chuyện trò ông rút ra một Chiếc phong bì nâng bằng cả hai tay đưa lên trước mặt Dương Hướng. Giọng ông ta rưng rưng: "Xin anh nhận cho. Đây là tấm lòng của tôi. Nó không nhiều đâu. Nó chỉ mang tính tượng trưng để tỏ lòng biết ơn của bạn đọc trước sự sáng tạo của anh đã tái hiện lại một quá khứ... Tác phẩm Bến Không Chồng đã làm vơi dịu đi những gì vẫn cộm trong tôi- một kẻ trong cuộc chưa thể tự giãi bày..."
Có lẽ câu chuyện hi hĩu: Nhà văn được nhận nhuận bút từ tay độc giả này nó xứng đáng là một giai thoại văn học để văn đàn ghi nhận mãi mãi.
Song Dương Hướng cũng nhận được không ít sự phản ứng khác sau khi tác phẩm được dựng thành phim.
Làng Đoài trong tiểu thuyết chính là khung cảnh bối cảnh thực của cái làng An Lệnh- xã Thuỵ Liên- huyện Thái Thuỵ- Thái Bình của Dương Hướng được anh bê nguyên vào tác phẩm. Xem phim xong người làng này nhận ra ngay những nhân vật được thể hiện qua phim đó chính là hình ảnh cha ông thậm chí bản thân họ được Dương Hướng khắc hoạ miêu tả quá sống động. Những nhân vật được đề cao thì tìm nhà văn để chúc mừng hỉ hả. Còn kẻ bị lột tả phơi bày trong nhân vật phản diện lại hậm hực cay cú: "ông ác quá đấy. Ông bê luôn cả chuyện của gia đình tôi mà đưa vào tiểu thuyết- vào phim.
Vậy cái tinh chất mà Dương Hướng chắt lọc từ đâu để có Bến không chồng và Dưới chín tầng trời?
Nhìn Dương Hướng chắc nịch và vẫn mộc mạc nguyên bản như thể lão thợ cày vừa bước ra từ cánh đồng chua mặn của làng Đoài bạn bè trêu:
- Bốn mươi năm hết quân đội lại đến ngành Hải quan ra công cải tạo và cả lớp lớp hào quang vinh danh bao phủ mà vẫn không làm thay đổi được cái tạng nông dân một cục của ông. Nhưng đây hình như lại là chất liệu chính để tạo lên thứ phong cách rất riêng của một nhà văn luôn "dương hướng" ?!
Nhắc đến điều này tôi lại nhớ đến chuyện xảy ra năm vừa rồi khi Đất khách- truyện ngắn của anh lần đầu được đăng trên văn nghệ Hạ Long đã làm cho dư luận một phen xôn xao khiến văn đàn đất mỏ sôi lên sùng sục:
Người thì bảo: Truyện hay mang tầm nhân loại. Vấn đề mà Dương Hướng đề cập nó không phải của một dân tộc một quốc gia mà nó vượt qua mọi biên giới để cảnh báo một hiện trạng buộc cả nhân loại phải quan tâm- Vì trọng nam khinh nữ mà bao con người bị đẩy vào bi kịch tự nhẩy vào bi kịch....
Có người không nghĩ vậy: Họ cho rằng chuyện Đất khách của Dương Hướng đã thoá mạ nhân cách người phụ nữ Việt Nam. Bêu riễu (...) Tác giả mượn Đất khách để tuyên truyền xes. Vậy mà Văn nghệ Hạ Long cho đăng ngay trang nhất nhân ngày báo chí Việt Nam là không thoả đáng. Không chỉ dư luận mà còn có cả đơn thư kiến nghị lên đến Chủ tịch HVHNT Quảng Ninh. Chỉ đến khi tạp chí văn nghệ quân đội trao tặng thưởng "Truyện ngắn hay nhất của năm 2007" thì  mọi chuyện mới yên.
Dương Hướng không một lời thuyết trình minh giải. Anh chỉ nói trong lúc vui vẻ với bạn bè: Không sao. Mỗi người đều có quyền cảm nhận của riêng họ.
Gần đây lại xì tiếp ra một chuyện nữa: "Đường chân trời" truỵện ngắn của tác giả trẻ Vũ Thị Hạnh đăng trên văn nghệ Hạ Long- Dương Hướng là người thẩm định biên tập. Truyện nói về khát vọng thăm thẳm của một người đàn bà và một đứa con tật nguyền mong ước gặp lại người đàn ông của đời mình sau nhiều năm xa cách từ sự kiện biên giới giữa hai nước Việt- Trung năm 1979. Câu chuyện xoay quanh một tháng tù mãn hạn gốc Hoa và Miên người đàn bà lầm lỡ làm nghề hót rác. Họ gom những gì còn lại của cuộc đời mang đến cho nhau hết sức chân tình lương thiện. Kết cục của mối tình bất đắc dĩ ấy cho họ một hạnh phúc cỏn con- Đứa con tật nguyền. Hồi....chia xa. Biên giới mở lại với bao sự kiện nghe thì sán nạn lắm. Vậy mà người đàn bà và đứa con tội nghiệp lại cứ phải khắc khoải đợi chờ ngày xum họp trong mong manh thăm thẳm tị hiềm....(?)
Truyện đăng lên có người bảo nó có vấn đề (.)
Thế là văn đàn lại một phen xôn xao. Bạn văn từ mọi miền đất nước nhiều người lên tiếng. Họ đồng quan điểm với cái nhìn nhân sinh nhân bản của tác phẩm. Đồng tình với Dương Hướng dám đường đường tỏ rõ quan điểm bảo vệ cho một tác phẩm văn học đích thực bị một số ít người chẳng hiểu vì động cơ gì lại nhìn méo mó suy diến sai lệch như cái thời cải cách ruộng đất.
Nhận trách nhiệm trước HVHNT Quảng Ninh hàng ngày phải ngồi thẩm định hầu hết văn xuôi của hội viên và bạn văn cả nước gửi về. Công việc chiếm rất nhiều thời giờ của anh. Vậy mà hễ cứ có sự kiện "nóng" xảy ra là đã thấy có anh lên tiếng.
Sự kiện đáng nhắc đến gần nhất là tập phóng sự ảnh và bài viết "Con quái vật bên bờ Bái Tử Long" in trên báo văn nghệ Trung ương phản ánh quyết liệt về việc nhà máy Xi măng Cẩm Phả xả khói bụi ra môi trường.
Nhà máy Xi măng Cẩm Phả được xây dựng ngay mép biển nơi giáp ranh giữa Hạ Long và Bái Tử Long. Nhà máy được quảng bá là được xây dựng với thiết bi hiện đại tân tiến nhất thế giới. Nhà báo Nguyễn Minh Triết đã có bài viết hết sức thuyết phục để khẳng định nó không ô nhiễm cho môi trường. Nhưng buồn thay giờ đây mỗi khi khí núi toả ra hoặc những chiều trời đầy cơn những đêm thức dậy đột ngột nhìn ra người dân thị xã Cẩm Phả lại thấy ống khói của nó toả khói mù mịt lên trời. Và nỗi bức xúc của người dân nơi đây dâng thành tiêu điểm.
Biết cả đấy. Nhưng các nhà báo chuyên nghiệp ẩn quanh khu vực vẫn giả ngơ vì không muốn đụng độ với những vấn đề ... tế nhị để được an bài. Tôi được biết sau bài viết "Con quái vật..." của Dương Hướng tung ra đã có vài phóng viên từ Hà Nội đã nhảy xuống Quảng Ninh tìm hiểu sự tình hư thực rồi sẽ ra sao. Chẳng biết bằng cách nào từ khoảng cách gần 30 Km (Hạ Long- Cẩm Phả) mà Dương Hướng vẫn rình thâu được hàng chục tấm ảnh những lúc nhà máy đang tự do xả khói thổi bụi một cách rất đương nhiên rất thản nhiên ra giời đất núi non biển khơi trong lành. Phóng sự của anh đã buộc các ngành chức năng vào cuộc. Nhà văn Dương Hướng là người đi đầu dũng cảm không chỉ sẵn sàng bảo vệ cho những tác phẩm văn học đích thực ra đời mà anh còn chấp nhận đương đầu với những điểm nóng- những tiêu điểm đang diễn ra giữa cuộc sống cộng đồng.
Nhân sự kiện này ngày 10/7 vừa qua Câu lạc bộ văn thơ Cẩm Phả tổ chức buổi gặp mặt hội viên trong câu lạc bộ và hàng trăm bạn bầu khắp...trong tỉnh. Họ có nhã ý mời nhà văn Dương Hướng. Họ chờ đón để tặng hoa tỏ lòng ái mộ anh. Vậy mà anh lại từ chối không sang. Anh điện cáo từ: " Có gì đâu mà mà các bạn phải làm cho rôm chuyện. Chẳng qua là cái tính mình nó thế. Ai hiểu cho thì mừng ai không hiểu thì đành chịu."

More...

Hình ảnh ấn tượng trong tuần

By DƯƠNG HƯỚNG

Trang blogsduonghuongqn đã tuyên bố đóng cửa nhưng thấy hình ảnh quá ấn tượng nên bỗng nổi hứng xin bác Trường Nhân đưa về trang nhà để làm kỷ niêm.
HÌNH ẢNH ẤN TƯỢNG TRONG TUẦN
Trương Duy Nhất
 


      Nguồn: http://truongduynhat.vnweblogs.com/post/1545/177405


Thứ năm ngày  13/8/2009  

More...

THAC NGAM

By DƯƠNG HƯỚNG

 

"Thác Ngầm"

Một hiện thực sinh động

Hay một viễn tưởng văn chương ?

"Thác Ngầm" tiểu thuyết do NXBHNV ấn hành quý IV - 2008 của tác giả Ngô Hải Đảo -Tên anh còn lạ với văn đàn.

Đó là một cuốn sách dày dặn. Dày dặn không chỉ về dung lượng (527 - Tr) mà dày dặn về ngôn từ câu chữ xen kẽ những triết lý rất đời. Cuốn sách ngồn ngộn những chi tiết lạ. Đọc đến đâu ta thấy giật mình thảng thốt đến đó.

- Ngô Hải Đảo đã len lỏi bằng cách nào mà anh đi được quá sâu - rất sâu vào một dòng Thác Ngầm - Tiền - Một ma lực đang biến thành động lực siêu mạnh điều khiển chi phối được cả mọi hoạt động của thành phố Sao Hôm ? Nhưng rồi lại chính những dòng quẩn - Con xoáy hỗn mang ấy đang được bàn tay quyền lực thao túng đẩy đưa.

Đọc "Thác Ngầm" với những người dễ tin và còn nuôi giữ một niềm tin đầy đặn thì hẳn phải kết cho Ngô Hải Đảo đã "Viễn tưởng hoá chốn quan trường" để xây dựng một tác phẩm không có thực (.)

Câu chuyện Ngô Hải Đảo kể lại không lệ thuộc vào không gian thời khoảng nhưng đọc lên nó cứ lù lù hiện hữu và lôi cuốn người đọc lao theo vào thế giới Thác Ngầm.

Vào chuyện là Nhiêu nhân vật được tác giả xây dựng đi xuyên suốt tác phẩm. Nhưng xin đừng lầm tưởng đó là nhân vật chính. Ta cứ tạm gọi tạm ví nơi ban phát và duy trì quyền lực của thành phố Sao Hôm như cái sân khấu rối nước - Gọi là cái sân khấu vì mọi nhân vật ở đây đều diễn. Phải diễn! Thì Nhiêu là chú Tễu - Kẻ giáo đầu phụ hoạ cho các trò diễn. Nhưng Nhiêu đáng thương hơn chú Tễu vì Nhiêu chưa tới mức vô tri vô thức. Nhiêu vẫn còn chút tư duy để biết "ăn theo nói leo". Gần trọn một đời Nhiêu làm cái chân trưởng phòng tổ chức của một sở quan trọng của thành phố Sao Hôm vậy mà có khi nào Nhiêu được sống bằng chính năng lực của mình. Thực ra thì Nhiêu lấy đâu ra năng lực ? Học thì chưa hết cấp hai lại lười không chịu theo một lớp chuyên tu. Vậy mà anh ta vẫn lù lù ngồi án ngữ ngay cái cửa chính nơi sắp xếp cơ cấu cán bộ cho một Sở - Nhờ cái bóng của Củng...

Ngô Hải Đảo muốn diễu cợt anh ta hay diễu cợt ai ? Nhiêu vì ngu muội hay mê muội mà không biết gì đến liêm sỉ ? Sống nhờ bằng cái bóng của quyền lực (Củng là chú họ của Nhiêu đang là chủ tịch thành phố) và vừa chịu khom người xuống cho  Bột - Giám đốc Sở chụp cái vòng kim cô lên đầu. Nhiêu được Bột ban phát chút quyền lực nhưng chính lại là điểm gạch nối gắn kết sự móc méo giữa Củng với Bột. Nhiêu không tự biết mình chỉ là con cờ sắp đặt trong tay Củng và phương tiện sử dụng trong tay Bột nên nhiều tác oai tác quái trước mọi người ? Đến khi Củng đột nhiên chết thì Nhiêu mới giật mình hốt hoảng : "Đưa chú đến đài thiêu Nhiêu không nói được câu nào trong lòng hoang mang lo lắng vô cùng những ý nghĩ vu vơ không rõ đầu đuôi tràn vào bộ não của Nhiêu khiến cho anh chàng lúc nào cũng như người đang đi trên mây". Phải chăng Nhiêu lo Nhiêu sợ cái thời xưng bá xưng hùng của mình đã đến lúc đổ rục xuống theo cái thây ma của Củng ?.

Đọc Nhiêu làm tôi nhớ đến mấy câu thơ của bạn mình : "Thấy mưa cá róc lên đồi / Tưởng rằng theo nước lên trời khó chi / Nào ngờ nắng đến mưa đi / Cá nằm phơi giữa đen xì đất khô ".

Củng Chủ tịch thành phố Sao Hôm. Con người này mới là nhân vật chính của tiểu thuyết Thác Ngầm. Nhưng nếu phải phân chia tà chính thì nên xếp anh ta thuộc nhân vật phản diện hay chính diện ?

Củng xuất thân từ tầng lớp lao động không có ô dù che đỡ. Anh ta được đào tạo qua từng nấc cơ bản rồi thành cán bộ chủ chốt của thành phố Sao Hôm. Củng có tài có bản lĩnh. Anh ta đủ sức tự tin để vượt lên đè bẹp các phe cánh đối lập để giành giật nắm giữ quyền lực.

Những năm chấp chính Củng mẫn cán năng động đã đưa được thành phố Sao Hôm trên đà phát triển. Nhìn vậy thì mẫu cán bộ như Củng đúng lời tự nhận: "Là đầy tớ của dân". Đấy là phần nổi. Còn phần chìm ở Củng là cái gì ?

Lại phải thán phục Ngô Hải Đảo một lần nữa. Quả thật không biết anh đã khai thác đã moi móc được những tư liệu từ đâu về cái phần khuất góc tối của thế giới quyền lực để người đọc thấy choáng váng trước một dòng thác ngầm đang tuôn chảy. Đấy là tiền . Tiền như một dòng thác ngầm đang ầm ào xô vào hầu bao của những người đang thâu tóm quyền lực của thành phố Sao Hôm.

- Vậy tiền đến từ đâu ?

- Từ sự mẫn cán hăm hở xúc tiến cho việc phát triển của thành phố Sao Hôm ! Thành phố du lịch trẻ là thời cơ tạo ra cơ hội cho tiền tuôn vào hầu bao của những người đang nắm giữ quyền lực thành phố như Củng. Vì dự án nào cũng cần đến đất. Mà muốn có đất thì phải được sự phê duyệt của người đứng đầu thành phố. Muốn được phê duyệt thì phải "bật" lại bằng tiền hoa hồng. Mỗi cái dự án tiền "bật tường lại qua" 10  - 20% giá trị dự án cho người ký. Cứ như vậy Củng bán đất của thành phố để thu lời còn dễ dàng hơn cả bán đất hương hoả của tổ tiên anh ta để lại. Và tiền luôn vào nhà Củng như thác mà là Thác Ngầm. Vì ngoài họ với nhau có mấy ai nhìn thấy. Vì vậy mà bất biết lẽ phải quấy không cần lường hậu hoạ Củng xẻ đất của thành phố ban phát cho người thân bạn bè kẻ dưới quyền để được hàm ơn để gây thanh thế củng cố địa vị. Không những vậy với chiêu bài "quy hoạch" lại thành phố Củng đã cho thực hiện những cuộc "giải toả". Đấy là những cuộc ăn cướp trắng trợn. Người chủ thực sự của đám đất bị đẩy ra với đồng tiền đền bù bèo bọt rồi lại phải mua lại chỗ ở chính ngay trên đám đất của mình với giá gấp mười gấp trăm khiến họ điêu đứng. Đấy là một cách làm dã man tàn bạo nhưng Củng cứ nhắm mắt làm vì quyền lợi của mình và một nhóm người.

Nhìn bề ngoài thành phố Sao Hôm ngày một khang trang thịnh vượng đấy nhưng mấy ai biết được cái mặt khuất phía sau ấy. Nhìn mặt anh chủ tịch Củng lúc nào cũng đạo mạo anh minh quá. Bàn tay Củng lúc nào cũng múp míp trắng trẻo chẳng mấy ai ngờ rằng khuôn mặt ấy bỉ ổi hơn mọi thứ bỉ ổi. Bàn tay ấy bẩn thỉu hơn mọi thứ bẩn thỉu. Vì nó từng hào hứng trong những cuộc mặc cả ăn chia. Nó đã chìa ra đón nhận những phong bì "bật tường" của đối tác.

Tiền đã nâng Củng lên thành ông trùm quyền lực của thành phố Sao Hôm rồi quyền lực lại điều khiển dòng thác tiền tuôn chảy vào tay Củng. Và Củng đã biến cái trách nhiệm Đảng trao dân cử thành một cái nghề bòn rút có đẳng cấp. Một lối làm giàu vô lối vô hạng không mất vốn liếng không cần thương trường. Lại thật kín kẽ bởi cái cơ chế tự đặt đã là bình phong cho mọi việc làm uẩn khuất.

Chính vì quên luôn cái vai trò trước Đảng trước dân mà Củng  chưa bao giờ tự biết mình là cái thá gì mà dám cho mình cái quyền tự hưởng thụ hơn người ?

- Củng ra sức vơ vét cho có đựơc nhiều tiền nhưng lại chưa bao giờ tự hỏi : Tiền sẽ đem lại cho mình những gì đây ?

Song hành với cuộc đời quyền lực của Củng là hai người đàn bà - Lý và Sen.

Lý là vợ chính thức của Củng. Họ về chung sống với nhau vì một tình yêu đích thực. Và Lý đã đem về cho Củng một hạnh phúc ngọt ngào trong những ngày còn hàn vi Củng còn là một công chức bình thường. Nhưng sự đổ vỡ đảo điên tan nát hạnh phúc giữa họ từ khi họ có nhiều tiền.

Lý vì tham danh vọng mưu cầu lợi lộc lớn thị lợi dụng cơ hội quyền lực của chồng vươn cái vòi bạch tuộc vào mọi ngóc ngách của thành phố Sao Hôm mà thâu lượm vơ vét tiền của về mình. Tiền và quyền lực của chồng đã nâng Lý lên vị trí đệ nhất phu nhân của thành phố Sao Hôm. Song có lẽ Ngô Hải Đảo muốn lặp lại ở Lý như bao hình tượng văn học khác - hạng nữ nhi thường tình - loại đàn bà no ăn ấm cật dậm dật mọi nơi không chịu thoả mãn với những gì đang có Lý lao vào cuộc sống gấp trác táng để thoả mãn xác thịt. Tình và tiền cứ đẩy mãi Lý đi Lý quên mất mình đang là ai bỏ quên luôn bổn phận . Và điều tất yếu phải đến là vì cô đơn đã đẩy Củng vào vòng tay của Sen.

Vì ghen tuông Lý đã phạm vào tội ác trời đất không dung thứ. Lý cho bọn đàn em bt cóc Sen bán cho bọn buôn người từ bên kia biên giới.

Cuối cùng thì Củng và Lý vẫn không có hạnh phúc. Họ phải sống trong dằn vặt trước sự chia li tan nát. Sự tan hợp đầy mẫu thuẫn giằng xé bế tắc giữa cuộc sống xa hoa của một ông "hoàng" bà "chúa".

Quyền lực - tiền và tình ba thứ ấy đem lại thoả mãn vật chất thể xác cho Củng và Lý. Nhưng ba thứ ấy cũng phá tan luôn hạnh phúc ngọt ngào của một gia đình từng êm ấm. Quyền lực - tiền - tình nó như tấm chăn đắp lên cuộc đời hai con người nay. Nhưng tấm chăn ấy dù cỡ nào cũng không thể là vô tận nên ko kéo mãi thì xộc xệch chia bên nọ hở đằng kia (?)

Bằng lối tả chân tả thực lại rất sâu và rất sắc nét qua "Thác Ngầm" Ngô Hải Đảo đã cho ra một triết lý rất đáng để người đời suy ngẫm. Càng ngẫm càng thấy tác giả cao tay và già giặn. Kẻ đạt đến đỉnh cao quyền lực như Củng chung quy cũng trong thể xác một thằng đàn ông. Dù cố tình làm dáng làm bộ đạo mạo để trên nhìn xuống dưới trông lên song không thoát ra cái bản chất tầm thường ham hố buông thả rồi rơi tọt vào miếng mồi nh mà bị kẹt lại "Nơi ngã ba tam giác" đàn bà bán rẻ cả nhân cách rồi nhất cử nhất động vì cái "ấy" của Sen.

Củng mụ mẫm trong lúc vẫn sáng suốt. Anh ta vẫn biết giá trị vai trò quyền lực của mình nhưng lại quên béng mất trách nhiệm và lý tưởng thành con rô bốt để Sen điều khiển - Con rô bốt quyền lực đã làm thoả mãn cơn khát tiền của ả.

Thế ra giữa cái ngạo nghễ quyền lực và sự thấp hèn của bản chất nó chỉ là một đường ranh mong manh đến thế thôi à ?

Trong liên tiếp những bất ngờ mà Ngô Hải Đảo đã tạo cho Thác Ngầm thì cái bất ngờ cuối cùng gây cao trào cho tác phẩm là Củng chết.

Chết là quy luật. Không lạ ! Nhưng cái chết của Củng lại chính từ lòng tham vô độ của Củng của Lý xúc tiến tạo lên. Hình như Ngô Hải Đảo muốn tách cái chết của Củng ra khỏi vòng xoáy con tạo (?) (!)

Để giải quyết một loạt tình huống một loạt vấn đề tư tưởng trong "Thác Ngầm" mà Ngô Hải Đảo đã "bắt" Củng chết. Quả thật một lần nữa lại thấy Ngô Hải Đảo cao tay - Một tay bút chưa giỏi nghề mà lại tỏ ra rất nghề rất lô gích trong việc sắp xếp cái kết cục cho tác phẩm.

- Củng chết Nhiêu mới nhận ra sự vô dụng của mình.

- Củng chết Sen mới tỉnh ngộ về thân phận của mình. Còn Củng - Sen dẫu chỉ là thứ phương tiện xác thịt trong tay anh ta. Nhưng là con điếm có hạng có giá - Con điếm quyền lực. Củng chết đi thì Sen sẽ trơ ra như những con điếm rẻ tiền...

Nhân vật Sen được Ngô Hải Đảo chăm sóc tận tình đầu cuối lắm nhưng với Thác Ngầm Sen chỉ là những tình tiết để tác giả tô đắp khắc hoạ lên diện mạo của cặp nhân vật Củng và Lý.

Trong Thác Ngầm Lý và Sen nhân cách có khác gì nhau cũng nhỏ nhen ích kỷ tham lam cơ hội lấn lướt và đều "quên" không nhớ mình từng là ai và đang là ai . Vì vậy bài viết không nhắc nhiều đến Sen làm gì mà chỉ xin nói thêm rằng trong Thác Ngầm tác giả đã mô tả xây dựng Củng thành một nhân vật có mô tuýp lạ. Thường những kẻ có máu hám tiền như Củng càng cuối đời càng dày tham vọng. Tham vọng đến lúc chết. Tỷ như nhân vật Gơrăngđê trong văn học Pháp lúc hấp hối còn chồm lên vồ ôm vào lòng cây thánh giá bằng vàng từ tay cha xứ chìa ra rửa tội cho mình để được ngửi hít ngắm nghía cái mùi lạnh giá và sắc lạnh của vàng mới chết đi được. Hoặc chí ít thì cũng như những bạn đồng liêu của Củng lúc cuối đời đều đem những đô la vàng ngọc kiếm chác được gửi ra nhà băng nước ngoài đề bảo lưu cho dòng dõi kế cận của mình được sang giàu mãi mãi. Đây Củng không làm vậy. Anh ta đem đa phần số của  nả vơ vét được dâng hiến làm từ thiện. Một ý tưởng lạ đấy ! Liệu nó có gây nên sự khiên cường thường tình ?

- Không sao. Đây là tình tiết văn học mà thôi !

Kết thúc câu chuyện thì vợ chồng Củng + Lý ly dị. Lý phải đi tu. Củng về sống với Sen nhưng vì uất ức rồi đổ bệnh mà chết. Và Sen nhào ra đường tự tử.

Xin đặt ra một câu hỏi cho Thác Ngầm :

- Củng - Lý và Sen trong ba nhân vật này thì ai là nguyên nhân gây ra bi kịch ?

- Kể cũng hơi khó trả lời. Song cả ba nhân vật này đều thành nạn nhân trong tác phẩm Thác Ngầm thì đã rõ.

Nguyên nhân của bi kịch trong Thác Ngầm là tiền. Tiền trong Thác Ngầm tuôn về xô đẩy những thân phận ấy vào bi kịch ? Quả là vậy thì thật buồn thay. Những con người đầy lý trí đủ học thức như Củng và Lý đã tự nhảy vào dòng thác ngầm vô hình mà vô cùng mãnh liệt do mình tạo nên rồi bị triệt tiêu. Chắc có người không tán đồng với nhận xét này. Họ sẽ đổ lỗi cho thời cuộc. Nhưng cái gì tạo nên thời cuộc ?

- Đấy là phần tích cực của tác phẩm. Ngô Hải Đảo thành công ở chỗ này - Anh đã dóng lên hồi chuông cảnh tỉnh.

Thác ngầm còn ba nhân vật khác mà không thể không nhắc đến: Bột - Trạo và Kiên. Nhắc đến họ chúng ta thấy đáng buồn. Hình như trong thế giới quyền lực của thành phố Sao Hôm không cần không còn người tốt theo đúng nghĩa đen của nó.Vì có ai tốt cũng không có chỗ để mà thể hiện cho nên Kiên một sĩ quan quân đội chuyển ngành. Anh sống trung kiên liêm chính. Kiên muốn được tỏ rõ bản lĩnh nhưng chẳng ăn cánh với ai. Mọi người quanh anh sống lấp lửng ngậm miệng ăn tiền. Người ta vào cơ quan ngồi ghế công chức để có vị thế để được ban phát quyền lợi chứ đâu có ai chăm chắm vì công việc như Kiên.

Anh thành cái gai kẻ lập dị một cán bộ thường có cũng được không có không sao. Và anh thành con tốt trong bàn cờ bị đẩy sang sông về một nơi khuất nẻo để khỏi vướng mắt những người điều hành cơ quan.

Kiên cứ như người thừa - Kẻ sống vật vờ. Ôi ! Xót xa thay ! Có còn ai đang ngồi trên chiếc ghế quyền lực của thành phố Sao Hôm nghĩ rằng cái ghế họ đang ngồi là do những người như Kiên. Các anh đã đem cả tuổi trẻ xả thân giành giật giữ gìn (.) Bây giờ anh đang ở ngay trong lòng nó mà thành kẻ nằm giữa lại không có phần chăn.

Ngô Hải Đảo muốn nói gì thông qua nhân vật này ? Có phải anh muốn nhắc nhở rằng :

- Chiến tranh qua rồi. Nay một bộ phận người đang tự xem là lúc chia phần- Chia phần sau cuộc đi săn ? !

- Một bộ phận người ấy họ là ai ?

- Củng thì đã nói ở trên. Còn Bột và Tạo... Những cán bộ chủ chốt của một Sở mà lại là hai diện mạo đại diện cho những thế lực nổi mà lại ngầm luôn sẵn sàng đấu đá nhau không vì công việc không vì trách nhiệm mà moi móc để giành phần chia chác. Chỉ trích nhau vì ghen ăn. Tức ở.

Với Bột thì Ngô Hải Đảo đã đưa ra một chân dung vị Giám đốc Sở khá đặc trưng với những chi tiết. Anh ta vừa tham lam vừa ti tiện. Con người này cũng bỏ quên lại phía sau cái lý tưởng và trách nhiệm từ khi anh ta bước lên rồi chễm chệ ngồi trên cái ghế Giám đốc. Việc Bột nhớ nhất là tìm mọi cơ hội mọi kẽ hở để vơ vét tham nhũng ngân sách nhà nước. Thậm chí khai khống ăn bớt cả tiền xây dựng. Rút ruột các công trình để làm giàu dùng tiền công quỹ như tiền chùa để ăn chơi trác đáng... Bột còn vô liêm sỉ tới mức dùng quyền lực tuyển nhân viên để cưỡng ép đoạt vợ người ta.

Chủ tịch như Củng. Giám đốc một sở như Bột. Con dân của thành phố Sao Hôm còn biết tin biết dựa vào ai ?

Còn Trạo ? Rất đáng tiếc rằng Ngô Hải Đảo tuy đã đề cập đến loại nhân vật luôn "phản diện" lại những kẻ đồng liêu để tranh giành quyền lợi trong thế giới quyền lực của thành phố Sao Hôm nhưng anh mới phác qua đôi nét nên khuôn mặt Trạo còn mờ nhạt. Đây là điều đáng tiếc của Thác Ngầm.

Nguyễn Duy Liễm viết bài này không nhằm đến bình luận cả tác phẩm mà chỉ xin ghi lại đôi điều cảm nhận được qua một số nhân vật trong tác phẩm. Còn nhiều vấn đề mà Ngô Hải Đảo đặt ra trong tác phẩm Thác Ngầm còn đáng bàn lắm. Trước khi dừng bút xin có đôi lời suy nghĩ thế này:

- Đọc Thác Ngầm của Ngô Hải Đảo thấy nể trọng anh lắm bởi tư duy sâu sắc. Anh phải thực sự tâm huyết và có trách nhiệm lắm với cuộc đời này mới dụng công dụng trí xây dựng được những hình tượng văn học mang tính khái quát cao mà tiêu biểu phản ánh sâu sắc đến vậy để đem đến cho người đọc một tác phẩm có chất lượng. Để đóng góp cho văn học đương đại một cuốn sách nóng bỏng tính hiện thực đang là vấn đề rất nhạy cảm - Đang được dư luận rất quan tâm.

Nguyễn Duy Liễm

Cẩm Phả tháng 5/2009

More...