Khóa luận đạt 9 điểm của Phạm Giang

Tiếp theo kỳ 1
Trong một lần đi chơi với Vương Nam đã cứu Tuyết khỏi chết đuối khi đang tắm ở ao đình. Tình ngay lý gian mọi người vu cho Nam hãm hại đời của Tuyết. Trong khi sự việc chưa được sáng tỏ thì Nam nhận được giấy nhập ngũ nên buộc phải lễ ăn hỏi với Tuyết mặc dù anh không hề yêu. Và Tuyết người con gái làng Đoài đó đi vào đời Nam như một vết nhơ hằn sâu trong tâm trí của anh. Vào chiến trường Hoàng Kỳ Nam sống và chiến đấu hết mình để giải phóng miền Nam thống nhất tổ quốc. Trong chiến trường do nỗ lực phấn đấu Hoàng Kỳ Nam hai lần Nam được đưa vào danh sách cảm tình Đảng nhưng đều không được kết nạp bởi những lỗi lầm không phải mình gây ra. Lần đầu tiên Hoàng Kỳ Nam buộc phải nhận lỗi thay cho thủ trưởng của mình bởi nếu sự việc mà vỡ lở thì cả đơn vị sẽ mất lòng tin vào chiến đấu. Còn lần thứ hai khi Hoàng Kỳ Nam đang ở đơn vị trực chiến chiến đấu và là đối tượng kết nạp Đảng thì bố Hoàng Kỳ Trung bị bắt anh bị chuyển về "trại tăng gia mãi tít trên rừng xanh núi đỏ" nên cũng không được kết nạp vào Đảng. Sau khi ra khỏi quân ngũ Hoàng Kỳ Nam đi học và trở thành một nhà báo một nhà văn. Từ cầm súng chuyển sang cầm bút Hoàng Kỳ Nam vẫn luôn là một con người có trách nhiệm và lương tâm với chính ngòi bút của mình. Chính điều này dẫn đến cái bi kịch trong nghề của Hoàng Kỳ Nam. Khi vào nghề viết Hoàng Kỳ Nam phải viết theo "sự sắp đặt của ông tổng biên tập"(24 412) và mặc dù không làm trái với nhân cách của một nhà văn nhưng Hoàng Kỳ Nam vẫn cảm thấy bị mất tự do trong sáng tạo nghệ thuật. Cũng chính bởi ý thức tự do tồn tại rất mạnh trong con người Hoàng Kỳ Nam đã thôi thúc làm anh đi đến hai quyết định: bỏ vợ và bỏ nghề làm báo để trở thành người tự do. Đối với Hoàng Kỳ Nam bỏ vợ anh trở thành "người tự do một nửa" và khi bỏ nghề anh thành "người tự do hoàn toàn". Bởi cuộc sống gia đình của anh không hề có hạnh phúc. Tuyết đi vào đời anh là do một sự hiểu lầm là một sai lầm không đáng có. Anh không hề yêu Tuyết. Trong khi đó anh tất cả tình cảm của anh lại hướng về một người con gái khác - Thương Huyền người đến với anh cũng do một sự hiểu lầm của chiến tranh. Tình yêu của anh với Thương Huyền là một tình yêu cũng rất thánh thiện. Nó vượt qua những ham muốn về nhục cảm mà vươn tới sự hòa hợp trong tâm hồn đầy lãng mạn. Trong cuộc sống của con người hôm nay khó mà có thể tìm được những mối tình như thế. Mặt khác Tuyết lại không giữ trọn lòng trung thủy đối với anh trong những ngày Hoàng Kỳ Nam đi chiến đấu. Điều này đã dẫn đến bi kịch trong đời sống gia đình của anh. Còn bi kịch trong nghề của anh là không được viết theo những gì mà trái tim mình mách bảo. Như vậy xét cho cùng Hoàng Kỳ Nam cũng là một nhân vật mang nặng những thế thái nhân tình của thời đại. Những trắc trở những éo le mà nhân vật này vấp phải trong cuộc sống một phần cũng là do những bi kịch của thời đại mang lại đồng thời nó còn bị chi phối bởi tính cách của nhân vật này: con người có trách nhiệm và một tâm hồn tự do. Có thể nói Hoàng Kỳ Nam là một nhân vật đã được nhà văn Dương Hướng "thổi vào cái nhiệt hứng của mình khi viết Dưới chín tầng trời" và "Những kinh nghiệm sống và kinh nghiệm nghề nghiệp tiểu thuyết được nhà văn gửi gắm vào nhân vật này" (15). Có lẽ vì thế mà người đọc thấy thấp thoáng một phần cuộc đời một phần tính cách của nhà văn Dương Hướng trong nhân vật Hoàng Kỳ Nam.
Trong gia tộc Hoàng Kỳ còn một nhân vật không thể không nhắc tới đó là Hoàng Kỳ Trung. Hoàng Kỳ Trung một nhân vật không được coi là thánh thiện như Yến Quyên và Hoàng Kỳ Nam bởi trong nhân vật này còn tồn tại những méo mó và dị dạng trong tâm hồn. Những méo mó dị dạng đó chính là sản phẩm của thời cuộc in dấu lên cuộc đời ông. Đây cũng là một nhân vật mang những bi kịch của thời đại. Là người đi kháng chiến rồi sau đó làm cán bộ cải cách có nhiều cống hiến cho cách mạng nhưng ông không thể nào ngờ rằng gia đình mình lại là nạn nhân của cuộc cải cách ruộng đất. Khi làm trở về gia đình tan nát bởi những sai lầm của công cuộc cải cách nhưng Hoàng Kỳ Trung cũng đành nuốt hận vào lòng và tiếp tục đi kháng chiến. Đối với Hoàng Kỳ Trung đi kháng chiến là để xóa đi cái vết đen trong lý lịch gia đình để cứu lấy gia tộc đồng thời để đứng vững được trước thời đại đầy biến động. Có thể nói đây là một suy nghĩ rất thức thời của nhân vật này. Hoàng Kỳ Trung thấy rõ những rối ren phức tạp trong thời đại mà ông đang sống. Bên cạnh những thành quả lớn lao mà cách mạng đem lại thì những mặt trái của nó cũng vô cùng khủng khiếp. Nếu không biết cách ứng xử thì sẽ bị lịch sử nghiền nát ngay lập tức. Và cách ứng xử của Hoàng Kỳ Trung là phải chịu đựng. Chính điều này đã được ông khẳng định khi nói chuyện với con trai Hoàng Kỳ Nam: "Con ạ làm được người tử tế còn phải nhận biết và chịu đựng được cả lỗi lầm xấu xa tồi tệ của thời đại mình đang sống"(24 346). Dù đi kháng chiến biền biệt nhưng ông cũng thấu hiểu được những mặt trái đang diễn ra trong phong trào hợp tác hóa: nó "như một cơn lũ... cuốn phăng đi mọi thứ của nhà nông đã tích góp từ bào đời"(24 346 ) nhưng ông cũng thấy nếu lao ra chống đỡ cũng sẽ bị nó đánh cho "nhừ đòn". Và cách duy nhất là "phải chịu đựng". Rồi cuối cùng ông đưa ra triết lý: "Thời thế thế thời phải thế"(24 345). Chân lý này đã trở thành minh triết đối với ông. Cũng nhờ minh triết này ông Trung đã "sống sót" qua những tai biến của lịch sử. Không những thế ông còn trở thành người anh hùng của thời đại. Một vị tướng không khuất phục trước sự tra tấn giã man của kẻ thù và giành được rất nhiều chiến công trên chiến trường. Ở trong con người ông Trung tồn tại những phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ cộng sản kiên cường: ý chí sắt đá giữ vững lập trường quan điểm đến cùng có tinh thần bất khuất... Song bên cạnh đó nhân vật này cũng có những khuyết điểm méo mó dị dạng trong tính cách. Có lẽ cái nghiệp nhà binh đã ảnh hưởng rất lớn tới phong cách sống của ông đến nỗi:        "Ông nói câu nào cũng dùng mệnh lệnh. Có lẽ cả khi ngủ với mẹ bố cũng dùng mệnh lệnh"(24 341) hay không cho phép bất kỳ ai "nói ý kiến riêng của mình". Ông là người có lập trường giai cấp đến cùng nhưng cái lập trường giai cấp ấy quá cứng nhắc đã dẫn đến những lẫm lẫn trong cuộc sống. Với ông Trung trong xã hội con người chỉ có hai phía: ta và địch. Nếu họ không ở phía ta thì chắc chắn họ là địch chứ không thể tồn tại một lực lượng trung gian giữa hai bên. Chính cái nhìn xã hội theo hai cực đối kháng đã đưa ông đi vào vết xe đổ của lịch sử lúc nào ông không biết. Ông vội vàng quy kết cho gia đình thương gia Đức Cường là "kẻ thù không đội trời chung". Vô hình chung ông cũng giống như Trần Tăng trước kia khi một mực quy cho bố mẹ của ông là địa chủ. Nếu có khác cũng chỉ là khác ở thời điểm và cấp độ mà thôi. Như vậy với ngòi bút già dặn nhà văn Dương Hướng đã không ngần ngại nêu lên những nét dị thường kỳ quặc bên cạnh những nét ưu tú của nhân vật Hoàng Kỳ Trung. Những dị dạng trong tính cách chính là sản phẩm của thời đại in dấu trong con người Hoàng Kỳ Trung. Một thời đại vừa bi vừa hùng. Ở nhân vật này dù gặp phải không ít những bi kịch trong cuộc đời nhưng với những kinh nghiệm từng trải sau bao năm vật lộn trên chiến trường với triết lý sống "Thời thế thế thời phải thế" cùng cách ứng xử của mình tướng Hoàng Kỳ Trung đã đứng vững sau những tai biến của lịch sử và trở thành nhân vật anh hùng của thời đại. Và mặc dù có những dị dạng méo mó về tâm hồn nhưng ở trong con người Hoàng Kỳ Trung không hề có tính chất "điếm" hay "lưu manh" sau khi ra khỏi "tai nạn" cuộc đời như một số nhân vật khác trong Dưới chín tầng trời. Xét cho cùng Hoàng Kỳ trung là một nhân vật anh hùng.
Bên cạnh Hoàng Kỳ Trung Đào Vương cũng được coi là một nhân vật anh hùng trong tiểu thuyết Dưới chín tầng trời. Cùng trang lứa với Hoàng Kỳ Nam nhưng khác với Nam - một con người thiên sống về nội tâm Vương là một người sống liều lĩnh táo bạo thông minh và có óc phán đoán. Cũng nhờ tính cách đó mà Đào Vương có nhiều sáng kiến hay trong chiến đấu. Những sáng kiến này đã giúp đơn vị của Vương không bị tổn thất về người mà còn là một trong những yếu tố vô cùng quan trọng tạo điều kiện thuận lợi cho quân ta ồ ạt kéo vào giải phóng thành phố trong dịp tết. Bởi thế Vương được kết nạp vào Đảng và được đề bạt chức tiểu đội trưởng. Vương chính là lớp người anh hùng đi sau kế tiếp lớp người đi trước là Hoàng Kỳ Trung. Khi chiến tranh kết thúc Vương trở thành thương binh. Trong chiến đấu Vương là một người anh hùng thì khi trở về vương chỉ là một kẻ tàn phế. Là một người có: "bản tính mạnh mẽ làm gì cũng muốn nổi tiếng tính khí lại ngang tàng sức sống hừng hực dục vọng tràn trề"(24 410) giờ phải "ru rú giam mình trên chiếc xe lăn"(24 489) Vương thấy thật không thể chịu nổi. Một nỗi chua xót mặc cảm trào lên trong lòng người anh hùng trẻ. Không những thế khi trở về quê hương tận mắt chứng kiến những bất công những chuyện thị phi diễn ra ở làng mình khiến Vương cảm thấy đau đớn. Những gì anh và đồng đội của mình phải đổi bằng xương máu và mạng sống để bảo vệ giờ đây đang bị phá hoại bởi những kẻ ở lại. Cuộc đời thật bất công. Là một người không từng trải và chưa có được cái bản lĩnh như Hoàng Kỳ Trung Vương bị cuộc đời "quật" ngã dẫn đến bi kịch. Bi kịch của người anh hùng thời hậu chiến. Đến cuối tác phẩm Vương cũng được bù đắp phần nào khi nhận lại con gái Ngọc Lan và tác giả hé lộ Tuyết - cô chủ tịch xã Chiến Thắng muốn xây dựng lại hạnh phúc với anh.
Trong những người dân làng Đoài có một nhân vật mà ta không thể không nhắc đến đó là Đào Kinh. Đây cũng là một trong những nhân vật được nhà văn Dương Hướng dày công xây dựng. Một nhân vật vừa là nạn nhân vừa là tội nhân của lịch sử. Ở Đào Kinh có sự hòa trộn của cái bi cái hùng cái hài và cả những lầm lỗi của lịch sử. Là một người tứ cố vô thân Đào Kinh xin làm người làm mướn cho nhà Hoàng Kỳ; rồi sau đó khi cuộc cải cách ruộng đất đến bỗng dưng thời thế thay đổi từ một kẻ cùng đinh mạt hạng của làng Đoài Đào Kinh bỗng trở thành một cán bộ cốt cán của cuộc cải cách ruộng đất rồi làm đến cả cán bộ tuyên truyền trong phong trào Hợp tác xã. Nhưng cơn bão Hợp tác xã đã quật cho Đào Kinh một đòn quá đau buộc Đào Kinh phải bỏ quê ra đi. Trong cuộc đời lênh đênh với nhiều bến đỗ hết lần này đến lần khác cứ ngỡ mình đổi đời nhưng rồi lại bị trắng tay. Và cả cuộc đời Đào Kinh cố thoát ra khỏi cái định mệnh của lịch sử của bàn tay quyền lực nhưng không thoát nổi mà đại diện là Trần Tăng. Sau khi bỏ quê ra đi Đào Kinh đã làm mọi việc để thay đổi cuộc đời của mình. Trải qua những tháng ngày khó khăn: bị vào tù vì tội tổ chức vượt biên phải làm bảo kê cho ổ điếm của mẹ con bà Cháo ở biên giới... với ý chí vươn lên Đào Kinh đã ngày càng làm ăn phát đạt và trở thành tỉ phú. Mặc dù là một anh nông dân "chân đất mắt toét" trình độ học vấn thuộc loại i - tờ không biết gì về kinh tế thị trường nhưng nhờ vào tiền của mình Đào Kinh có một đội ngũ quân sư giỏi giang và những đệ tử trung thành giúp ông ta trong việc kinh doanh. Khi tổng kết lại kinh nghiệm làm ăn của mình Đào Kinh đã nói "Làm giàu thời nay trước tiên phải có quyền lực... Bí quyết thành công trong làm ăn nói chung trên đất nước này thuộc về những ai biết khai thác triệt để quyền lực..."(24 76). Như vậy quyền lực ngự trị mọi lĩnh vực cả kinh tế chính trị và xã hội. Nhờ vào quyền lực và tiền bạc Đào Kinh đã thực hiện thành công những vụ làm ăn phi pháp và trở thành biểu tượng của thời đại. Không những thế Đào Kinh còn là nhân vật hiện diện cho nỗi đau sâu kín lâu dài về những u mê   sự mông muội sự ấu trĩ của lịch sử. Chính vì sự mông muội của mình mà Đào Kinh đã cầm súng bắn vào Hoàng Kỳ Bắc người đã cưu mang và đùm bọc mình trong những tháng ngày khốn khó. Rồi khi bắt quả tang Trần Tăng ngủ với vợ mình nhưng không làm gì được cuối cùng vẫn phải mang ơn ông ta. Sự ấu trĩ đó còn thể hiện trong những việc làm của ông ta trong phong trào Hợp tác xã với những trò làm ăn quan liêu sai trái dối trá để lấy thành tích. Như vậy Đào Kinh cũng là một nhân vật có tính cách phức tạp. Trong ông ta vừa có tính chất lưu manh vừa có cả cái thiên lương trong tâm hồn. Vì thế nhân vật này không gây nhiều ác cảm mà vẫn lưu lại những thiện cảm trong lòng của người đọc.
Măng là kết quả của cuộc tình giữa Trần Tăng và nàng Cam của Đào Kinh. Nhờ vào thế lực của bố đẻ Măng từ một cô gái quê nhút nhát hiền lành nhanh chóng trở thành cửa hàng trưởng cửa hàng ăn số một. Những năm sống ở trên tỉnh đã dạy cho Măng biết lợi dụng cái quyền lực của người bố đẻ và cái vốn trời cho của mình để tiến thân. Măng phất lên như diều gặp gió và trở thành một "doanh nhân thành đạt" "một người đàn bà giàu nhất nước Nam"(24). Với dòng máu hừng hực ham muốn và dục vọng của Trần Tăng chảy trong người Măng biết dùng quyền lực để kiếm tiền và dùng tiền để mua quyền lực. Măng được người ta gọi là "Con điếm chính trị" và nổi tiếng là người có thể: "thiết kế một cho một thằng ngu dốt nhảy phóc một phát vào ghế này ghế nọ và cũng sẵn sàng hạ bệ tống khứ một vị bộ trưởng tài ba vào tù hoặc về vườn..."(24 393). Trong mắt mọi người Măng là một người đàn bà có quyền lực và bản lĩnh. Nếu bố Trần Tăng của cô có về nghỉ hưu thì chỗ đứng của cô vẫn vững chắc như bàn thạch bởi cô đã sớm tạo dựng cho mình một thế lực mới che trở cho mình. Như vậy ta tưởng chừng nhà văn sẽ xây dựng nhân vật này sa đọa đến cùng trong lực hút đầy ma lực của đồng tiền và quyền lực. Nhưng không với cái nhìn đầy tính nhân ái với con người đặc biệt với người phụ nữ tác giả phát hiện ra trong sâu thẳm tâm hồn của người đàn bà này những sống một cuộc đời bình dị trong những tình cảm chân thật giữa con người với con người  "Em thực sự buồn chán cứ phải sống mãi trong cảnh giàu sang nhung lụa mà cái tình bạc phếch như vôi..." (24 19). Điều này đã tạo nên tính đa thanh trong nhân vật của Dương Hướng.
Còn Tuyết là một người đàn bà ham danh vọng và lẳng lơ. Để đạt được danh vọng Tuyết sẵn sàng đánh đổi cái quý giá nhất của người con gái. Mặc dù là người phụ nữ đã có chồng nhưng trước cái ánh sáng chói lòa quyền lực của Trần Tăng Tuyết đã bị "thiêu rụi" và ngã vào lòng ông ta một cách tự nguyện. Và Tuyết chính là sản phẩm của Trần Tăng tạo ra. Tưởng rằng Tuyết sẽ là cái bóng của Trần Tăng suốt đời nhưng thật bất ngờ cô đã rẽ sang một con đường khác. Tuyết là một người đàn bà đầy bản lĩnh. Trên đoạn đường đi chung với "người tình to lớn" của mình Tuyết nhận ra những sai lầm của ông ta và rẽ sang một hướng đi khác. Tuyết đã thẳng thắn chỉ ra những sai lầm của Trần Tăng "Ông là một thủ lĩnh dẫn dắt đoàn quân bước những bước đi sai lầm không dễ gì chối bỏ được. Hậu quả đã rành rành thực tế đã chứng minh...."(24 469). Đồng thời Tuyết cũng dám chịu trách nhiệm đối với những việc làm sai trái của mình "Từ ngày ly hôn với Hoàng Kỳ Nam em nhận ra mình là một người đàn bà hư hỏng nên phải trả giá."(24 469). Và cô mong "Cuối đời em lại muốn làm điều gì đó thực sự có ích giúp cho họ (người dân làng Đoài) có được cuộc sống tốt đẹp bù lại những gì lâu nay ta đã làm khổ họ"(24 469). Tuyết là thế hệ sau tiếp nối Trần Tăng nhưng lại có cái nhìn cấp tiến hơn ông ta. Tuyết sẽ là người sửa lại những sai lầm mà Trần Tăng đã gây ra cho nhân dân làng Đoài sẽ là người sửa lại những nỗi lầm những lầm lạc mà con người đã bước qua. Có lẽ cái hay tạo nên giá trị cho tác phẩm Dưới chín tầng trời phải chăng là ở chính chỗ này?
Bên cạnh những nhân vật tiêu biểu nổi hình nổi khối ở làng Đoài như gia đình Hoàng Kỳ gia đình Đào Kinh làng Đoài còn có những nhân vật khác như mẹ con bà Cháo cô Lùn anh Câm Cảo chăn vịt lão Khi... cũng hiện lên rất sinh động mang đậm bản chất của những người dân quê. Mỗi người mang một nét riêng với những cảnh ngộ khác nhau tạo nên sự đa dạng phong phú về nhân vật cho tác phẩm. Đồng thời làm cho tiểu thuyết Dưới chín tầng trời có sức phản ánh sâu tới tận cùng ngõ ngách của làng quê. Những người dân làng Đoài họ đã trải qua biết bao thăng trầm biến động xã hội và dù ít hay nhiều họ cũng mang trong mình những nỗi đau của thời đại. Họ chính là những nhân chứng cho một thời kỳ lịch sử đã đi qua trong cuộc sống hôm nay.
Những nhân vật không phải người làng Đoài.
Dưới chín tầng trời là một bước tiến mới so với Bến không chồng trong bề rộng phản ánh. Nếu Bến không chồng chỉ là cuộc sống của những người dân trong một đơn vị làng - làng Đông thì trong Dưới chín tầng trời đó là một bức tranh toàn cảnh về cuộc sống con người trên khắp mọi miền đất nước trải dài từ Bắc vào Nam. Đó là gia đình thương gia Đức Cường ở Đà Nẵng cô Mai Tàu chuyên buôn bán ở vùng biên giới cán bộ Trần Tăng Thu Cúc... Mỗi người có một số phận một địa vị khác nhau nhưng họ có một điểm chung là đều có mối quan hệ với những cư dân ở làng Đoài. Thậm chí có nhân vật có những ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống của những người dân làng Đoài là Trần Tăng và Thu Cúc. Mặc dù nhân vật trung tâm của tiểu thuyết vẫn là những người dân làng Đoài nhưng những nhân vật này hiện lên rất sinh động và đầy cá tính. Điều này thể hiện tính phong phú trong hệ thống nhân vật của Dưới chín tầng trời.
Trước tiên ta bắt đầu với nhân vật Trần Tăng. Đây được coi là một nhân vật đầy tâm huyết của nhà văn Dương Hướng. Trong Dưới chín tầng trời Trần Tăng như là một nhân vật đại diện cho cái góc khuất của một nhân vật lớn mà nhà văn muốn hướng tới đó là nhân vật lịch sử. Ở Trần Tăng người đọc dễ dàng nhận ra những  mặt trái những lầm lạc của một thời. Trần Tăng là một con người đầy quyền lực. Cái quyền lực này được thể hiện rõ khi Trần Tăng về làng Đoài thực hiện công tác cải cách ruộng đất: "Sếp đội Trần Tăng như có phép thần thông khiến cả làng đều sợ. Từ lũ trẻ con đến cụ già lụ khụ nhìn thấy thằng Trần Tăng là khúm núm dạ vâng không dám cả nói to.".  Đến cả loài vật cũng phải sợ cái uy quyền của Trần Tăng: " Loài chó hung dữ thế hễ nhìn thấy Trần Tăng là cụp đuôi lủi mất dạng." (24 50). Và con đường để bước tới quyền lực của ông ta gắn liền với những biến động của đất nước: cải cách ruộng đất phong trào Hợp tác xã ở nông thôn cuộc chiến tranh biên giới và cả khi đất nước bước thời kỳ đổi mới...  đã kéo theo biết bao nhiêu số phận bao nhiêu con người không chỉ riêng ở làng Đoài. Những nơi mà ông ta đi qua trên bước đường quan nộ của mình đều bị: "phá tan nền móng gốc rễ làng quê" đời sống của người dân trở nên nghèo khổ đến nỗi có người phải bỏ làng mà đi như mấy mẹ con bà Cháo như Đào Kinh. Rồi khi bỏ làng ra đi những người này vẫn không thoát khỏi bàn tay đầy quyền lực của Trần Tăng. Vì ông ta mà có biết bao nhiêu gia đình phải tan nát vợ phải xa chồng mẹ phải xa con ... Đào Kinh thì mấy lần tưởng đổi đời nhờ làm ăn buôn bán nhưng rồi lại trắng tay mấy mẹ con bà Cháo đang làm ăn ổn định ở vùng giáp biên giới bỗng trở nên bơ vơ mất trắng những gì mà bao nhiêu năm làm lụng chắt chiu đến nỗi phải dùng đến cái vốn tự có để nuôi thân. Không chỉ có thế Trần Tăng còn làm mưa làm gió trên lĩnh vực kinh tế. Nhờ ông ta hậu thuẫn mà một người như Đào Kinh và Măng đã trở thành những mạnh thường quân kinh tế. Không những thế Trần Tăng còn là một con người sống sa đọa và đạo đức "nhếch nhác" (Hoàng Ngọc Hiến) và hứng "đa tình". Thói mê gái đã ăn sâu vào máu của Trần Tăng và trở thành một cái gen trội trong con người ông ta. Mặc dù đã có vợ nhưng chỉ tính ở làng Đoài ông ta đã liên quan tới ba người đàn bà: Yến Quyên Cam và Tuyết. Còn trong cuộc đời danh vọng của mình thì không thể biết được đã có bao nhiêu cô gái đã ngã vào lòng của ông ta. Trần Tăng như một "con quỷ dâm dục" một vết đen trong đội ngũ cán bộ của Đảng. Nhưng trong Dưới chín tầng trời nhà văn Dương Hướng nhìn nhận Trần Tăng ở một khía cạnh khác: "cả ba người đàn bà làng Đoài đã tạo nên tính cách Trần Tăng thâm trầm và dữ dội đắm đuối và si mê"(24 228). Như vậy Dương Hướng không làm cho nhân vật này trở thành tên ác quỷ mà trong những mối quan hệ bất chính đó ta vẫn thấy thấp thoáng ở con người này một chữ tình. Ví dụ như với mối quan hệ với Tuyết ban đầu cũng là những ham muốn về xác thịt nhưng sau đó Trần Tăng thấy quý mếnTuyết mong muốn "Bao kinh nghiệm thu lượm được trong những năm tháng qua Trần Tăng muốn truyền lại cho Tuyết"(24 228) để cô trở thành một "người đàn bà mạnh mẽ có trình độ học vấn và có cả quyền lực..."(24 226). Và trong thực tế Trần Tăng đã giúp cô rất nhiều trên con đường công danh. Không những thế làng Đoài - nơi mà ông đã gây ra bao nhiêu oan trái cũng là nơi ông "gửi gắm tâm lực hơn cả cho mảnh đất và con người" (24 226) nơi đây. Điều này có thể thấy sự phức tạp trong con người của nhân vật Trần Tăng. Ông ta được coi là một kẻ cơ hội kẻ tha hóa sa đọa và đầu cơ về chính trị nhưng bên cạnh đó ta còn thấy tính bi kịch trong con người ông ta. Bi kịch của sự cô đơn lạc lõng. Tuy là một người có quyền lực tột đỉnh đi đến đâu cũng được trọng vọng nhưng ông ta lại cảm thấy rất cô đơn trên đỉnh uy quyền. Là cán bộ cấp cao khi đi ra ngoài quân quyền lộng ai cũng phải khiếp sợ nhưng khi về nhà lại bị bố đẻ và người vợ coi thường. Không những nơi ông ta đi qua chỉ để lại trong lòng dân nỗi hận thù. Ông ta biết những việc làm của mình là sai trái nhưng ông ta vẫn phải làm vì nếu ông ta không làm thì người khác làm còn để lại hậu quả nghiêm trọng hơn. Rồi khi cuối đời Trần Tăng càng thấm thía với cái bi kịch của mình hơn. Khi con người ta gần đất xa trời con người ta thường quay đầu về với tổ tiên làng xóm nhưng với Trần Tăng ông không dám quay đầu trở lại vì sự "ghẻ lạnh" của họ giành cho ông cho những hậu quả mà ông đã để lại trên mảnh đất quê hương của mình. Ngay chính làng Đoài nơi mà ông chỉ "đi qua" người dân ở dường như ai cũng coi ông là một tên quan chuyên hành hạ dân lành. Và cuối cuộc đời của mình khi ông đã từ giã cõi đời sẽ không có ai thắp hương cho ông. Như vậy có thể nói cái bi kịch ở nhân vật Trần Tăng sâu sắc hơn của những nhân vật khác vì ông ta nhận thức được cái bi kịch của mình. Qua những phút sám hối của nhân vật này ở cuối tác phẩm ta thấy rõ sự vận động phức tạp trong con người Trần Tăng. Trong con người Trần Tăng vừa có ác quỷ vừa có cả thánh thần. Và phép biện chứng tâm hồn được nhà văn sử dụng triệt để khi xây dựng nên nhân vật này. Như vậy với độ chín của cây bút luôn hướng mình theo cái Chân - thiện - Mỹ nhà văn Dương Hướng đã cố gắng tìm ra cái hạt ngọc của nhân tính trong cái xấu xa cái tội lỗi. Trong con người Trần Tăng - một nhân vật đại diện những góc khuất lớn của lịch sử với những sự tha hóa trong quyền lực với những lỗi lầm to lớn những trò ma mãnh những mưu mô toan tính quyền lực đã gây ra bao khổ đau cho con người nhưng trong con người tội nhân của ông ta vẫn còn le lói ánh sáng của một chút thiên lương. Qua nhân vật này cái nhìn của nhà văn Dương Hướng đặt ra một cách rõ nét trong Dưới chín tầng trời - một cách nhìn truyền thống của người phương Đông: "thấy Dương trong Âm cái Sồng trong cái Chết cái Dũng trong cái Hèn Phúc trong Họa Thiện trong Ác Tích cực trong Tiêu cực..."(24 513). Một cái nhìn mang tính nhân văn cao cả.
Bên cạnh Trần Tăng thì nhân vật Thu Cúc cũng là một nhân vật có quyền lực rất lớn trong Dưới chín tầng trời. Nhân vật này không có ảnh hưởng trực tiếp và có tầm bao quát đối với người dân làng Đoài như Trần Tăng mà chỉ dừng lại ở một vài con người cụ thể - Hoàng Kỳ Nam. Đặc biệt Thu Cúc lại có ảnh hưởng rất lớn đối với gia đình thương gia Đức Cường. Có thể nói nếu Trần Tăng là người đã gây ra sự đổ vỡ của gia đình Hoàng Kỳ trong cuộc cải cách ruộng đất thì Thu Cúc là người đã phá tan hạnh phúc của gia đình thương gia Đức Cường - một thương gia giàu lòng yêu nước và có công với cách mạng khi đất nước vừa được giải phóng. Là một người có gốc rễ thành phần cơ bản với một lý lịch đẹp và có nhiều chiến công trong cuộc kháng chiến nên sau khi đất nước được giải phóng Thu Cúc được đưa vào vị trí phó chủ tịch thành phố. Quả là một con người đáng nể trọng nhưng nhà văn Dương Hướng không quan tâm đến cái bề ngoài đó mà nhà văn cố đi sâu vào tìm hiểu nắm bắt con người bên trong của nhân vật này. Và con người đó được nhà văn thể hiện ở trong sắc diện cũng như trong hành động của nhân vật. Đối với Thu Cúc sau khi đất nước giải phóng với cương vị là phó chủ tịch thành phố cô đã thực hiện một chính sách cào bằng. Hành động của cô đối với gia đình thương gia Đức Cường cũng gần giống với hành động của Trần Tăng đối với gia đình Hoàng Kỳ chỉ có điều khác nhau về bản chất và mục đích. Cô không coi gia đình Thương gia Đức Cường là kẻ thù không đội trời chung như tướng Hoàng Kỳ Trung nhưng trong con mắt của Thu Cúc gia đình này cũng không khác nào một cái mầm bệnh có hại cần phải nhổ tận gốc. Hay có lẽ những năm tháng sống quá gian khổ trong kháng chiến đã làm cho trái tim cô trở nên băng giá mà sau này cô quên mất con người sống với nhau cần nhất là hai chữ tình người. Để rồi khi trở về với cuộc sống trên một cương vị đầy quyền uy cô coi tất cả những gia đình sống trong sự giàu sang đều là những cây nấm có độc cần phải nhổ mà không cần phải xem xét phân biệt họ là người như thế nào. Với con người này lúc nào cũng là lập trường giai cấp là lý lẽ - cái lý lẽ cạn tàu ráo máng không một chút tình người. Cô đối với nhà thương gia Đức Cường lúc nào cũng như là một người bề trên ban phát sự sống cho những con chiên ngoan đạo của mình lúc nào cô cũng nói là "nhân danh Đảng và chính quyền..." nhưng thực tế có phải như vậy không? Hay chính cô muốn phá tan cái gia đình này để mưu cầu danh lợi riêng cho mình? Và khi đọc Dưới chín tầng trời người đọc không khó nhận ra cái người đẩy gia đình Đức Cường vào bước đường cùng: ông Đức Cường tự tử bà Đức Cường chết theo ông Đức Thịnh trong lúc phẫn uất đã cầm dao đâm người và tự tử trong nhà giam còn Thương Huyền thì bị hóa điên bởi quá tuyệt vọng. Nhân vật thế lực này cũng là nguyên nhân góp thêm vào cái bi kịch trong cuộc đời của nhân vật Hoàng Kỳ Nam. Thu Cúc và Hoàng Kỳ Nam dường như đã trở thành kẻ đối đầu với nhau trước một vấn đề: số phận của Thương Huyền. Một người luôn mong  cho Thương Huyền có một cuộc sống tốt đẹp còn một người lại muốn đẩy cô đi càng xa càng tốt. Trong những tác phẩm viết về đề tài chiến tranh Thu Cúc sẽ vươn lên thành một anh hùng với phẩm chất kiên định giữ vững lập trưởng tư tưởng lập trường giai cấp nhưng trong Dưới chín tầng trời ta thật khó để có thể nói nhân vật này là nhân vật tích cực hay là nhân vật tiêu cực. Điều này tạo nên tính phức tạp của nhân vật trong Dưới chín tầng trời.
Và cuối cùng ta không thể không nhắc tới gia đình thương gia Đức Cường một gia đình cũng chứa chất biết bao nỗi bi kịch của thời đại của lịch sử. Nếu trong phần đầu tác phẩm ta chứng kiến bi kịch của gia đình Hoàng Kỳ là bi kịch của một thời kỳ lầm lạc trong những tháng ngày lần tìm con đường để đến với chủ nghĩa xã hội khi cuộc Cải cách ruộng đất diễn ra ở miền Bắc thì bi kịch của gia đình thương gia Đức Cường lại là bi kịch của chiến tranh và hòa bình. Chiến tranh luôn là một nguyên nhân gây ra những tổn thất mất mát cho con người không chỉ về của cải mà còn cả về máu và nước mắt. Và nỗi đau đó không chỉ tồn tại trong những tháng ngày chiến tranh đang tung hoành mà hậu quả của nó còn kéo theo một vệt dài cả vào những ngày hòa bình. Trong kháng chiến gia đình thương gia đã đào hầm nuôi giấu cán bộ cách mạng ủng hộ cách mạng của cải vật chất trong những ngày cuộc kháng chiến của ta còn gặp nhiều khó khăn rồi khi hòa bình ông hiến hai nhà máy đang làm ăn phát đạt do ông quản lý cho nhà nước hiến cả ngôi nhà cho người cán bộ cách mạng làm trụ sở làm việc trong những ngày đất nước còn gặp nhiều khó khăn khi mới bước ra từ lửa đạn để rồi ông nhận lại được gì? Hay đó chỉ là nỗi tuyệt vọng và những bi kịch cứ nối tiếp ập đến đối với gia đình ông mà nguyên nhân lại bắt nguồn từ những người được coi là cốt cán của cách mạng. Là một thương gia giàu có nhờ vào công việc kinh doanh buốn nhưng gia đình ông thuộc vào giai cấp tư sản dân tộc tuy không danh chính ngôn thuận đi theo cách mạng nhưng những chiến thắng mà ta giành được không thể không kể đến sự đóng góp của những gia đình như gia đình thương gia Đức Cường. Tuy có con trai làm lình cho ngụy quân nhưng Đức Chính chưa bao giờ phải cầm súng ra trận đó chỉ là do hoàn cảnh xô đẩy; đặc biệt người con gái Thương Huyền phải ngủ với cố vấn Bell để hoàn thành nhiệm vụ mà cách mạng giao cho. Khi hoàn thành xong nhiệm vụ nhờ đứa con trong bụng mà Thương Huyền thoát chết nhưng nàng phải bỏ dở công việc vì sự day dứt giằng xé trong tâm hồn khi là kẻ giết cha của đứa con mình. Thế nhưng khi hòa bình lập lại Thương Huyền không nhận được sự cảm thông của mọi người mà đáp lại đó là ánh mắt soi mói của những người cán bộ "kiên định lập trường" như Thu Cúc mặc dù chính họ đã đẩy cô làm vật hy sinh "dưới hai làn đạn ở cả hai phía". Nghịch cảnh đặt ra khiến người đọc phải lặng đi để mà suy nghĩ. Một gia đình thương gia Đức Cường giàu có đức độ kiêu hãnh bao nhiêu có nhiều đóng góp cho cách mạng lại chính là nạn nhân của cuộc cải tạo tư sản. Điều làm ông Đức Cường đau xót là hai nhà máy mà ông quản lý đang làm ăn rất phát đạt khi vào tay chính quyền lại bị thua lỗ nặng và có nguy cơ phá sản. Dù giờ đây nó không phải là nhà máy của ông nhưng cả đời ông đã lăn lộn với nó bỏ nhiều tâm huyết với nó nên giờ đây khi nghe tin dữ về hai nhà máy này lòng ông cảm thấy trào lên một nỗi chua xót như "mất đi một cái gì quý giá". Rồi hai đứa con của ông lại chịu một cuộc đời lỡ dở đã làm ông quá đau lòng. Chứng kiến những nghịch cảnh ngày ngày diễn ra trong khu biệt thự của mình thương gia Đức Cường cảm thấy mình là "kẻ thất bại thảm hại nhất trên đời" vì ông mà "vợ con ông phải chịu khổ" ông không muốn tiếp tục sống nữa. Ông tuyệt vọng...và cuối cùng ông tìm cho mình một con đường giải thoát với lọ thuốc ngủ xinh xinh. Thật đau lòng! Gia đình thương gia Đức Cường chính là nạn nhân của cuộc cải tạo tư sản diễn ra khi đất nước vừa độc lập. Cuộc cải tạo tư sản với những sai lầm tả khuynh ấu trĩ với cái nhìn lập trường giai cấp cực đoan đã đưa đến những bi kịch đẫm máu và nước mắt. Nhà văn Dương Hướng đã cho người đọc tiếp cận lịch sử một cách chân thật hơn. Ngòi bút của ông chỉ tuân thủ theo một tôn chỉ: đó là sự thật. Tuy nhiên dù sự thật của lịch sử có những lầm lỗi những sai trái nhưng con người vẫ có quyền tin và hi vọng một kết cục khác cho cuộc sống về sau. Điều này cũng là mang tính logic khi Thương Huyền được đền bù lại những mất mát mà mình đã phải chịu đựng những sai lầm của lịch sử khi cô tìm được bến bờ hạnh phúc của mình: Hoàng Kỳ Nam.
Ngoài những nhân vật nổi bật như Trần Tăng Thu Cúc gia đình thương gia Đức Cường trong Dưới chín tầng trời còn có những nhân vật như cô Mai Tầu Sáng Hoa Kiều phi công Hall ... cũng nổi lên như những hình khối rất rõ nét. Những nhân vật này ít nhiều cũng chịu những sóng gió những va đập với những biến cố của lịch sử. Và sau khi ra khỏi những chấn động đó những con người này dù có những đổi thay trong tính cách nhưng ở họ vẫn ánh lên những tia sáng của tình người.
Dưới chín tầng trời là cái tâm của người cầm bút đối với làng quê đối với dân tộc. Tuy nhiên không đi theo nối mòn cũ là con đường ca ngợi những chiến công lịch sử của dân tộc mà nhà văn lại hướng ngòi bút của mình xoáy sâu vào những mảng đen sẫm trong mỗi chặng đường lịch sử qua những nhân vật của mình để chứng minh cho một thời quá khứ hào hùng nhưng cũng đầy bi ai. Viết về cái xấu cái ác về những lỗi lầm những sai trái mà con người đã từng bước qua cũng là một cách để khẳng định con người. Lấy phủ định để khẳng định lấy cái Ác để chứng minh cho cái Thiện. Chính vì thế mà mặc dù nhân vật trong Dưới chín tầng trời đều thấm đẫm những bi kịch của thời đại nhưng người đọc vẫn thấy ánh lên một niềm tin vào cuộc sống vào con người.
Nhân vật trong Dưới chín tầng trời rất đa dạng với đầy đủ những tầng lớp khác nhau. Không những thế tính cách của nhân vật cũng rất phức tạp. Đa số nhân vật trong Dưới chín tầng trời rất khó có thể khẳng định họ là người tốt hay xấu trừ nhân vật Yến Quyên ông bà Hoàng Kỳ Bắc. Trong mỗi nhân vật đều có sự đan xen giữa tốt - xấu thiện - ác dũng - hèn... chỉ khác nhau ở mức độ biểu hiện giữa chúng mà thôi. Người đọc rất khó phân định đâu là nhân vật tích cực đâu là nhân vật tiêu cực. Cái ranh giới giữa chúng rất mong manh và mơ hồ. Nó làm cho nhân vật của Dương Hướng trở nên gần gũi với con người hơn thực hơn. Chính điều này đã tạo nên chất dính cho nhân vật trong Dưới chín tầng trời.
Trong 500 trang của tiểu thuyết Dưới chín tầng trời với khoảng 100 nhân vật cứ đan xen nhau đi đi về về hiện thực của cuộc sống được phơi bày một cách chi tiết tỉ mỉ qua những ngã rẽ cuộc đời của từng số phận qua những cơn chấn động của thời đại để rồi khi quay đầu nhìn lại người ta không khỏi bàng hoàng. Một thời kỳ lịch sử đầy hào quang với những chiến công chấn động địa cầu nhưng cũng không thiếu những lầm lỗi trong sự lần tìm đường đi cho mình. Và những lầm lỗi này đã gây ra những hậu quả khôn lường đôi khi phải trá bằng máu và nước mắt. Do đó nhìn một cách tổng quát thì hầu hết những nhân vật này đều là những số phận thấm đẫm những nỗi bi kịch: bi kịch của thời đại bi kịch của những lầm lạc lịch sử như gia tộc Hoàng Kỳ gia đình thương gia Đức Cường Đào Kinh Trần Tăng Tuyết ... Mỗi nhân vật một bi kịch khác nhau nhưng khi ta gom lại sẽ thấy được cái hình dáng của một nhân vật lớn mà nhà văn hướng đến: nhân vật Lịch sử. Hay nói cách khác những bi kịch của lịch sử đã được nhà văn Dương Hướng chia đều cho mỗi nhân vật của mình. Mặc dù thế khi gấp trang sách lại cái dư ba để lại trong lòng người đọc không phải là một cái nhìn bi quan mà là một niềm tin vào con người vào cái tình người ấm áp được bao trùm toàn bộ tác phẩm. Dù có phải trải qua những tai biến dữ dội của lịch sử nhân cách con người đôi khi bị méo mó dị dạng què quặt nhưng con người luôn cố gắng vươn lên không ngừng đấu tranh với cái ác cái xấu để cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn. Và đặc biệt cái hạt giống của nhân tính trong mỗi con người luôn luôn trường tồn một cách bất diệt. Có lẽ vì thế hầu hết những nhân vật trong Dưới chín tầng trời của nhà văn Dương Hướng là những số phận bi kịch nhưng là những bi kịch lạc quan. Ta có thể thấy rõ điều này qua các nhân vật như Yến Quyên Hoàng Kỳ Trung Hoàng Kỳ Nam Đào Kinh Đào Vương Thương Huyền Tuyết...