THAC NGAM

 

"Thác Ngầm"

Một hiện thực sinh động

Hay một viễn tưởng văn chương ?

"Thác Ngầm" tiểu thuyết do NXBHNV ấn hành quý IV - 2008 của tác giả Ngô Hải Đảo -Tên anh còn lạ với văn đàn.

Đó là một cuốn sách dày dặn. Dày dặn không chỉ về dung lượng (527 - Tr) mà dày dặn về ngôn từ câu chữ xen kẽ những triết lý rất đời. Cuốn sách ngồn ngộn những chi tiết lạ. Đọc đến đâu ta thấy giật mình thảng thốt đến đó.

- Ngô Hải Đảo đã len lỏi bằng cách nào mà anh đi được quá sâu - rất sâu vào một dòng Thác Ngầm - Tiền - Một ma lực đang biến thành động lực siêu mạnh điều khiển chi phối được cả mọi hoạt động của thành phố Sao Hôm ? Nhưng rồi lại chính những dòng quẩn - Con xoáy hỗn mang ấy đang được bàn tay quyền lực thao túng đẩy đưa.

Đọc "Thác Ngầm" với những người dễ tin và còn nuôi giữ một niềm tin đầy đặn thì hẳn phải kết cho Ngô Hải Đảo đã "Viễn tưởng hoá chốn quan trường" để xây dựng một tác phẩm không có thực (.)

Câu chuyện Ngô Hải Đảo kể lại không lệ thuộc vào không gian thời khoảng nhưng đọc lên nó cứ lù lù hiện hữu và lôi cuốn người đọc lao theo vào thế giới Thác Ngầm.

Vào chuyện là Nhiêu nhân vật được tác giả xây dựng đi xuyên suốt tác phẩm. Nhưng xin đừng lầm tưởng đó là nhân vật chính. Ta cứ tạm gọi tạm ví nơi ban phát và duy trì quyền lực của thành phố Sao Hôm như cái sân khấu rối nước - Gọi là cái sân khấu vì mọi nhân vật ở đây đều diễn. Phải diễn! Thì Nhiêu là chú Tễu - Kẻ giáo đầu phụ hoạ cho các trò diễn. Nhưng Nhiêu đáng thương hơn chú Tễu vì Nhiêu chưa tới mức vô tri vô thức. Nhiêu vẫn còn chút tư duy để biết "ăn theo nói leo". Gần trọn một đời Nhiêu làm cái chân trưởng phòng tổ chức của một sở quan trọng của thành phố Sao Hôm vậy mà có khi nào Nhiêu được sống bằng chính năng lực của mình. Thực ra thì Nhiêu lấy đâu ra năng lực ? Học thì chưa hết cấp hai lại lười không chịu theo một lớp chuyên tu. Vậy mà anh ta vẫn lù lù ngồi án ngữ ngay cái cửa chính nơi sắp xếp cơ cấu cán bộ cho một Sở - Nhờ cái bóng của Củng...

Ngô Hải Đảo muốn diễu cợt anh ta hay diễu cợt ai ? Nhiêu vì ngu muội hay mê muội mà không biết gì đến liêm sỉ ? Sống nhờ bằng cái bóng của quyền lực (Củng là chú họ của Nhiêu đang là chủ tịch thành phố) và vừa chịu khom người xuống cho  Bột - Giám đốc Sở chụp cái vòng kim cô lên đầu. Nhiêu được Bột ban phát chút quyền lực nhưng chính lại là điểm gạch nối gắn kết sự móc méo giữa Củng với Bột. Nhiêu không tự biết mình chỉ là con cờ sắp đặt trong tay Củng và phương tiện sử dụng trong tay Bột nên nhiều tác oai tác quái trước mọi người ? Đến khi Củng đột nhiên chết thì Nhiêu mới giật mình hốt hoảng : "Đưa chú đến đài thiêu Nhiêu không nói được câu nào trong lòng hoang mang lo lắng vô cùng những ý nghĩ vu vơ không rõ đầu đuôi tràn vào bộ não của Nhiêu khiến cho anh chàng lúc nào cũng như người đang đi trên mây". Phải chăng Nhiêu lo Nhiêu sợ cái thời xưng bá xưng hùng của mình đã đến lúc đổ rục xuống theo cái thây ma của Củng ?.

Đọc Nhiêu làm tôi nhớ đến mấy câu thơ của bạn mình : "Thấy mưa cá róc lên đồi / Tưởng rằng theo nước lên trời khó chi / Nào ngờ nắng đến mưa đi / Cá nằm phơi giữa đen xì đất khô ".

Củng Chủ tịch thành phố Sao Hôm. Con người này mới là nhân vật chính của tiểu thuyết Thác Ngầm. Nhưng nếu phải phân chia tà chính thì nên xếp anh ta thuộc nhân vật phản diện hay chính diện ?

Củng xuất thân từ tầng lớp lao động không có ô dù che đỡ. Anh ta được đào tạo qua từng nấc cơ bản rồi thành cán bộ chủ chốt của thành phố Sao Hôm. Củng có tài có bản lĩnh. Anh ta đủ sức tự tin để vượt lên đè bẹp các phe cánh đối lập để giành giật nắm giữ quyền lực.

Những năm chấp chính Củng mẫn cán năng động đã đưa được thành phố Sao Hôm trên đà phát triển. Nhìn vậy thì mẫu cán bộ như Củng đúng lời tự nhận: "Là đầy tớ của dân". Đấy là phần nổi. Còn phần chìm ở Củng là cái gì ?

Lại phải thán phục Ngô Hải Đảo một lần nữa. Quả thật không biết anh đã khai thác đã moi móc được những tư liệu từ đâu về cái phần khuất góc tối của thế giới quyền lực để người đọc thấy choáng váng trước một dòng thác ngầm đang tuôn chảy. Đấy là tiền . Tiền như một dòng thác ngầm đang ầm ào xô vào hầu bao của những người đang thâu tóm quyền lực của thành phố Sao Hôm.

- Vậy tiền đến từ đâu ?

- Từ sự mẫn cán hăm hở xúc tiến cho việc phát triển của thành phố Sao Hôm ! Thành phố du lịch trẻ là thời cơ tạo ra cơ hội cho tiền tuôn vào hầu bao của những người đang nắm giữ quyền lực thành phố như Củng. Vì dự án nào cũng cần đến đất. Mà muốn có đất thì phải được sự phê duyệt của người đứng đầu thành phố. Muốn được phê duyệt thì phải "bật" lại bằng tiền hoa hồng. Mỗi cái dự án tiền "bật tường lại qua" 10  - 20% giá trị dự án cho người ký. Cứ như vậy Củng bán đất của thành phố để thu lời còn dễ dàng hơn cả bán đất hương hoả của tổ tiên anh ta để lại. Và tiền luôn vào nhà Củng như thác mà là Thác Ngầm. Vì ngoài họ với nhau có mấy ai nhìn thấy. Vì vậy mà bất biết lẽ phải quấy không cần lường hậu hoạ Củng xẻ đất của thành phố ban phát cho người thân bạn bè kẻ dưới quyền để được hàm ơn để gây thanh thế củng cố địa vị. Không những vậy với chiêu bài "quy hoạch" lại thành phố Củng đã cho thực hiện những cuộc "giải toả". Đấy là những cuộc ăn cướp trắng trợn. Người chủ thực sự của đám đất bị đẩy ra với đồng tiền đền bù bèo bọt rồi lại phải mua lại chỗ ở chính ngay trên đám đất của mình với giá gấp mười gấp trăm khiến họ điêu đứng. Đấy là một cách làm dã man tàn bạo nhưng Củng cứ nhắm mắt làm vì quyền lợi của mình và một nhóm người.

Nhìn bề ngoài thành phố Sao Hôm ngày một khang trang thịnh vượng đấy nhưng mấy ai biết được cái mặt khuất phía sau ấy. Nhìn mặt anh chủ tịch Củng lúc nào cũng đạo mạo anh minh quá. Bàn tay Củng lúc nào cũng múp míp trắng trẻo chẳng mấy ai ngờ rằng khuôn mặt ấy bỉ ổi hơn mọi thứ bỉ ổi. Bàn tay ấy bẩn thỉu hơn mọi thứ bẩn thỉu. Vì nó từng hào hứng trong những cuộc mặc cả ăn chia. Nó đã chìa ra đón nhận những phong bì "bật tường" của đối tác.

Tiền đã nâng Củng lên thành ông trùm quyền lực của thành phố Sao Hôm rồi quyền lực lại điều khiển dòng thác tiền tuôn chảy vào tay Củng. Và Củng đã biến cái trách nhiệm Đảng trao dân cử thành một cái nghề bòn rút có đẳng cấp. Một lối làm giàu vô lối vô hạng không mất vốn liếng không cần thương trường. Lại thật kín kẽ bởi cái cơ chế tự đặt đã là bình phong cho mọi việc làm uẩn khuất.

Chính vì quên luôn cái vai trò trước Đảng trước dân mà Củng  chưa bao giờ tự biết mình là cái thá gì mà dám cho mình cái quyền tự hưởng thụ hơn người ?

- Củng ra sức vơ vét cho có đựơc nhiều tiền nhưng lại chưa bao giờ tự hỏi : Tiền sẽ đem lại cho mình những gì đây ?

Song hành với cuộc đời quyền lực của Củng là hai người đàn bà - Lý và Sen.

Lý là vợ chính thức của Củng. Họ về chung sống với nhau vì một tình yêu đích thực. Và Lý đã đem về cho Củng một hạnh phúc ngọt ngào trong những ngày còn hàn vi Củng còn là một công chức bình thường. Nhưng sự đổ vỡ đảo điên tan nát hạnh phúc giữa họ từ khi họ có nhiều tiền.

Lý vì tham danh vọng mưu cầu lợi lộc lớn thị lợi dụng cơ hội quyền lực của chồng vươn cái vòi bạch tuộc vào mọi ngóc ngách của thành phố Sao Hôm mà thâu lượm vơ vét tiền của về mình. Tiền và quyền lực của chồng đã nâng Lý lên vị trí đệ nhất phu nhân của thành phố Sao Hôm. Song có lẽ Ngô Hải Đảo muốn lặp lại ở Lý như bao hình tượng văn học khác - hạng nữ nhi thường tình - loại đàn bà no ăn ấm cật dậm dật mọi nơi không chịu thoả mãn với những gì đang có Lý lao vào cuộc sống gấp trác táng để thoả mãn xác thịt. Tình và tiền cứ đẩy mãi Lý đi Lý quên mất mình đang là ai bỏ quên luôn bổn phận . Và điều tất yếu phải đến là vì cô đơn đã đẩy Củng vào vòng tay của Sen.

Vì ghen tuông Lý đã phạm vào tội ác trời đất không dung thứ. Lý cho bọn đàn em bt cóc Sen bán cho bọn buôn người từ bên kia biên giới.

Cuối cùng thì Củng và Lý vẫn không có hạnh phúc. Họ phải sống trong dằn vặt trước sự chia li tan nát. Sự tan hợp đầy mẫu thuẫn giằng xé bế tắc giữa cuộc sống xa hoa của một ông "hoàng" bà "chúa".

Quyền lực - tiền và tình ba thứ ấy đem lại thoả mãn vật chất thể xác cho Củng và Lý. Nhưng ba thứ ấy cũng phá tan luôn hạnh phúc ngọt ngào của một gia đình từng êm ấm. Quyền lực - tiền - tình nó như tấm chăn đắp lên cuộc đời hai con người nay. Nhưng tấm chăn ấy dù cỡ nào cũng không thể là vô tận nên ko kéo mãi thì xộc xệch chia bên nọ hở đằng kia (?)

Bằng lối tả chân tả thực lại rất sâu và rất sắc nét qua "Thác Ngầm" Ngô Hải Đảo đã cho ra một triết lý rất đáng để người đời suy ngẫm. Càng ngẫm càng thấy tác giả cao tay và già giặn. Kẻ đạt đến đỉnh cao quyền lực như Củng chung quy cũng trong thể xác một thằng đàn ông. Dù cố tình làm dáng làm bộ đạo mạo để trên nhìn xuống dưới trông lên song không thoát ra cái bản chất tầm thường ham hố buông thả rồi rơi tọt vào miếng mồi nh mà bị kẹt lại "Nơi ngã ba tam giác" đàn bà bán rẻ cả nhân cách rồi nhất cử nhất động vì cái "ấy" của Sen.

Củng mụ mẫm trong lúc vẫn sáng suốt. Anh ta vẫn biết giá trị vai trò quyền lực của mình nhưng lại quên béng mất trách nhiệm và lý tưởng thành con rô bốt để Sen điều khiển - Con rô bốt quyền lực đã làm thoả mãn cơn khát tiền của ả.

Thế ra giữa cái ngạo nghễ quyền lực và sự thấp hèn của bản chất nó chỉ là một đường ranh mong manh đến thế thôi à ?

Trong liên tiếp những bất ngờ mà Ngô Hải Đảo đã tạo cho Thác Ngầm thì cái bất ngờ cuối cùng gây cao trào cho tác phẩm là Củng chết.

Chết là quy luật. Không lạ ! Nhưng cái chết của Củng lại chính từ lòng tham vô độ của Củng của Lý xúc tiến tạo lên. Hình như Ngô Hải Đảo muốn tách cái chết của Củng ra khỏi vòng xoáy con tạo (?) (!)

Để giải quyết một loạt tình huống một loạt vấn đề tư tưởng trong "Thác Ngầm" mà Ngô Hải Đảo đã "bắt" Củng chết. Quả thật một lần nữa lại thấy Ngô Hải Đảo cao tay - Một tay bút chưa giỏi nghề mà lại tỏ ra rất nghề rất lô gích trong việc sắp xếp cái kết cục cho tác phẩm.

- Củng chết Nhiêu mới nhận ra sự vô dụng của mình.

- Củng chết Sen mới tỉnh ngộ về thân phận của mình. Còn Củng - Sen dẫu chỉ là thứ phương tiện xác thịt trong tay anh ta. Nhưng là con điếm có hạng có giá - Con điếm quyền lực. Củng chết đi thì Sen sẽ trơ ra như những con điếm rẻ tiền...

Nhân vật Sen được Ngô Hải Đảo chăm sóc tận tình đầu cuối lắm nhưng với Thác Ngầm Sen chỉ là những tình tiết để tác giả tô đắp khắc hoạ lên diện mạo của cặp nhân vật Củng và Lý.

Trong Thác Ngầm Lý và Sen nhân cách có khác gì nhau cũng nhỏ nhen ích kỷ tham lam cơ hội lấn lướt và đều "quên" không nhớ mình từng là ai và đang là ai . Vì vậy bài viết không nhắc nhiều đến Sen làm gì mà chỉ xin nói thêm rằng trong Thác Ngầm tác giả đã mô tả xây dựng Củng thành một nhân vật có mô tuýp lạ. Thường những kẻ có máu hám tiền như Củng càng cuối đời càng dày tham vọng. Tham vọng đến lúc chết. Tỷ như nhân vật Gơrăngđê trong văn học Pháp lúc hấp hối còn chồm lên vồ ôm vào lòng cây thánh giá bằng vàng từ tay cha xứ chìa ra rửa tội cho mình để được ngửi hít ngắm nghía cái mùi lạnh giá và sắc lạnh của vàng mới chết đi được. Hoặc chí ít thì cũng như những bạn đồng liêu của Củng lúc cuối đời đều đem những đô la vàng ngọc kiếm chác được gửi ra nhà băng nước ngoài đề bảo lưu cho dòng dõi kế cận của mình được sang giàu mãi mãi. Đây Củng không làm vậy. Anh ta đem đa phần số của  nả vơ vét được dâng hiến làm từ thiện. Một ý tưởng lạ đấy ! Liệu nó có gây nên sự khiên cường thường tình ?

- Không sao. Đây là tình tiết văn học mà thôi !

Kết thúc câu chuyện thì vợ chồng Củng + Lý ly dị. Lý phải đi tu. Củng về sống với Sen nhưng vì uất ức rồi đổ bệnh mà chết. Và Sen nhào ra đường tự tử.

Xin đặt ra một câu hỏi cho Thác Ngầm :

- Củng - Lý và Sen trong ba nhân vật này thì ai là nguyên nhân gây ra bi kịch ?

- Kể cũng hơi khó trả lời. Song cả ba nhân vật này đều thành nạn nhân trong tác phẩm Thác Ngầm thì đã rõ.

Nguyên nhân của bi kịch trong Thác Ngầm là tiền. Tiền trong Thác Ngầm tuôn về xô đẩy những thân phận ấy vào bi kịch ? Quả là vậy thì thật buồn thay. Những con người đầy lý trí đủ học thức như Củng và Lý đã tự nhảy vào dòng thác ngầm vô hình mà vô cùng mãnh liệt do mình tạo nên rồi bị triệt tiêu. Chắc có người không tán đồng với nhận xét này. Họ sẽ đổ lỗi cho thời cuộc. Nhưng cái gì tạo nên thời cuộc ?

- Đấy là phần tích cực của tác phẩm. Ngô Hải Đảo thành công ở chỗ này - Anh đã dóng lên hồi chuông cảnh tỉnh.

Thác ngầm còn ba nhân vật khác mà không thể không nhắc đến: Bột - Trạo và Kiên. Nhắc đến họ chúng ta thấy đáng buồn. Hình như trong thế giới quyền lực của thành phố Sao Hôm không cần không còn người tốt theo đúng nghĩa đen của nó.Vì có ai tốt cũng không có chỗ để mà thể hiện cho nên Kiên một sĩ quan quân đội chuyển ngành. Anh sống trung kiên liêm chính. Kiên muốn được tỏ rõ bản lĩnh nhưng chẳng ăn cánh với ai. Mọi người quanh anh sống lấp lửng ngậm miệng ăn tiền. Người ta vào cơ quan ngồi ghế công chức để có vị thế để được ban phát quyền lợi chứ đâu có ai chăm chắm vì công việc như Kiên.

Anh thành cái gai kẻ lập dị một cán bộ thường có cũng được không có không sao. Và anh thành con tốt trong bàn cờ bị đẩy sang sông về một nơi khuất nẻo để khỏi vướng mắt những người điều hành cơ quan.

Kiên cứ như người thừa - Kẻ sống vật vờ. Ôi ! Xót xa thay ! Có còn ai đang ngồi trên chiếc ghế quyền lực của thành phố Sao Hôm nghĩ rằng cái ghế họ đang ngồi là do những người như Kiên. Các anh đã đem cả tuổi trẻ xả thân giành giật giữ gìn (.) Bây giờ anh đang ở ngay trong lòng nó mà thành kẻ nằm giữa lại không có phần chăn.

Ngô Hải Đảo muốn nói gì thông qua nhân vật này ? Có phải anh muốn nhắc nhở rằng :

- Chiến tranh qua rồi. Nay một bộ phận người đang tự xem là lúc chia phần- Chia phần sau cuộc đi săn ? !

- Một bộ phận người ấy họ là ai ?

- Củng thì đã nói ở trên. Còn Bột và Tạo... Những cán bộ chủ chốt của một Sở mà lại là hai diện mạo đại diện cho những thế lực nổi mà lại ngầm luôn sẵn sàng đấu đá nhau không vì công việc không vì trách nhiệm mà moi móc để giành phần chia chác. Chỉ trích nhau vì ghen ăn. Tức ở.

Với Bột thì Ngô Hải Đảo đã đưa ra một chân dung vị Giám đốc Sở khá đặc trưng với những chi tiết. Anh ta vừa tham lam vừa ti tiện. Con người này cũng bỏ quên lại phía sau cái lý tưởng và trách nhiệm từ khi anh ta bước lên rồi chễm chệ ngồi trên cái ghế Giám đốc. Việc Bột nhớ nhất là tìm mọi cơ hội mọi kẽ hở để vơ vét tham nhũng ngân sách nhà nước. Thậm chí khai khống ăn bớt cả tiền xây dựng. Rút ruột các công trình để làm giàu dùng tiền công quỹ như tiền chùa để ăn chơi trác đáng... Bột còn vô liêm sỉ tới mức dùng quyền lực tuyển nhân viên để cưỡng ép đoạt vợ người ta.

Chủ tịch như Củng. Giám đốc một sở như Bột. Con dân của thành phố Sao Hôm còn biết tin biết dựa vào ai ?

Còn Trạo ? Rất đáng tiếc rằng Ngô Hải Đảo tuy đã đề cập đến loại nhân vật luôn "phản diện" lại những kẻ đồng liêu để tranh giành quyền lợi trong thế giới quyền lực của thành phố Sao Hôm nhưng anh mới phác qua đôi nét nên khuôn mặt Trạo còn mờ nhạt. Đây là điều đáng tiếc của Thác Ngầm.

Nguyễn Duy Liễm viết bài này không nhằm đến bình luận cả tác phẩm mà chỉ xin ghi lại đôi điều cảm nhận được qua một số nhân vật trong tác phẩm. Còn nhiều vấn đề mà Ngô Hải Đảo đặt ra trong tác phẩm Thác Ngầm còn đáng bàn lắm. Trước khi dừng bút xin có đôi lời suy nghĩ thế này:

- Đọc Thác Ngầm của Ngô Hải Đảo thấy nể trọng anh lắm bởi tư duy sâu sắc. Anh phải thực sự tâm huyết và có trách nhiệm lắm với cuộc đời này mới dụng công dụng trí xây dựng được những hình tượng văn học mang tính khái quát cao mà tiêu biểu phản ánh sâu sắc đến vậy để đem đến cho người đọc một tác phẩm có chất lượng. Để đóng góp cho văn học đương đại một cuốn sách nóng bỏng tính hiện thực đang là vấn đề rất nhạy cảm - Đang được dư luận rất quan tâm.

Nguyễn Duy Liễm

Cẩm Phả tháng 5/2009

dương phượng toại

DPT gửi qua Dương Hướng lời chúc mừng tới NV Ngô Hải Đảo. Tôi đã đựoc biết chương trình của Ngô Hải Đảo và chờ đợi bây giờ mùa gặt mới của bạn văn đã thành kết quả.
Xin được mua sách và đón nhận để ủng hộ bạn.

MINH ĐAN

thăm anh

Lâu quá mới thấy anh post bài mới đó nghen.
Mấy bài trước là truyện ngắn lần này là một bài giới thiệu về gương mặt tác giả có tiểu thuyết mới "trình làng".
Lọ lem sẽ tranh thủ mua đọc và ủng hộ bạn anh.
Chúc anh vui khỏe nhé!
Lọ Lem Đất Võ s Blog